Công suất và hiệu suất

Hiệu suất cho biết phần năng lượng đầu vào được chuyển thành năng lượng có ích. Nếu thiết bị nhận năng lượng $E_{vào}$ và tạo ra năng lượng có ích $E_{ích}$ thì: $$\eta=\frac{E_{ích}}{E_{vào}}\times100\%.$$ Trong cùng một khoảng thời gian, cũng có thể tính bằng công suất: $$\eta=\frac{P_{ích}}{P_{vào}}\times100\%.$$ Hiệu suất không lớn hơn $100\%$. Thiết bị có công suất lớn chưa chắc có hiệu suất cao: công suất cho biết tốc độ truyền năng lượng, còn hiệu suất cho biết tỉ lệ năng lượng có ích.

Năng lượng có ích được xác định theo mục đích sử dụng của thiết bị. Với máy nâng, phần có ích là độ tăng thế năng của vật; với động cơ, đó là cơ năng cung cấp cho bộ phận chuyển động; với đèn, đó là năng lượng ánh sáng cần dùng. Phần còn lại là năng lượng hao phí, thường chuyển thành nội năng hoặc âm thanh. Trong một quá trình: $E_{vào}=E_{ích}+E_{hao}$. Khi tính toán, đổi hiệu suất về số thập phân: $80\%=0{,}80$. Vì $E_{ích}=\eta E_{vào}$ nên nếu biết năng lượng có ích cần tạo ra thì $E_{vào}=E_{ích}/\eta$.