Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947

Sau khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, Việt Bắc trở thành căn cứ địa của cơ quan lãnh đạo và lực lượng kháng chiến. Thực dân Pháp muốn tiến công lên đây để tiêu diệt cơ quan đầu não, quân chủ lực, khoá biên giới Việt – Trung và nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Tháng 10-1947, Pháp huy động khoảng 12 000 quân và hầu hết máy bay ở Đông Dương tiến công Việt Bắc. Địch kết hợp quân nhảy dù với các hướng tiến quân đường bộ, đường sông nhằm bao vây căn cứ. Trước âm mưu đó, Đảng chỉ thị phải phá tan cuộc tiến công mùa đông của Pháp. Quân dân Việt Nam tổ chức **phản công**, chủ động chặn đánh các cánh quân đang tiến vào căn cứ địa.

Chiến dịch diễn ra từ **tháng 10 đến tháng 12-1947**. Ở hướng đông, quân ta phục kích, chặn đánh trên Đường số 4, giành thắng lợi tại Bản Sao, đèo Bông Lau. Ở hướng tây, quân ta chặn đánh trên sông Lô, giành thắng lợi tại Đoan Hùng, Khe Lau. Các trận đánh làm thất bại sự phối hợp giữa những cánh quân Pháp. Sau hơn hai tháng, đại bộ phận quân Pháp phải rút khỏi Việt Bắc; cơ quan đầu não kháng chiến được bảo vệ an toàn. Sơ đồ trong bài chỉ hệ thống hoá hai hướng chặn đánh và kết quả. Khi xác định vị trí, đường tiến quân cụ thể, cần dùng lược đồ hình 14.5 trang 71 SGK với phương hướng và chú giải, không coi sơ đồ này là bản đồ địa hình.

Chiến thắng bảo vệ an toàn cơ quan đầu não và căn cứ địa Việt Bắc. Quân chủ lực trưởng thành trong chiến đấu, thu được nhiều vũ khí, tạo thêm điều kiện cho cuộc kháng chiến lâu dài. Đây là **chiến dịch phản công lớn đầu tiên** trong kháng chiến chống Pháp. Thắng lợi làm thất bại hoàn toàn chiến lược **“đánh nhanh, thắng nhanh”** của thực dân Pháp. Cần phân biệt ý nghĩa này với việc kết thúc toàn bộ cuộc chiến tranh. Sau năm 1947, Pháp còn tiếp tục chiến tranh và thay đổi kế hoạch. Chiến thắng Việt Bắc bảo vệ lực lượng, làm thay đổi cách tiến hành chiến tranh của địch, nhưng chưa phải thắng lợi cuối cùng năm 1954.

Hình 14.5 trang 71 SGK phân biệt nơi quân Pháp nhảy dù, hướng tiến công của địch, hướng địch rút lui và nơi quân ta tiến công, chặn đánh. Đọc tên chiến dịch và thời gian trước, sau đó đọc các kí hiệu rồi mới theo dõi mũi tên. Trên lược đồ, mũi tên liền và mũi tên đứt có ý nghĩa khác nhau theo chú giải. Không chỉ nhìn màu hoặc đầu mũi tên để đoán lực lượng. Nhãn “tỉnh, thành phố đương thời” cũng cho biết địa danh phải được đọc trong bối cảnh năm 1947. Khi trình bày chiến dịch, có thể dùng bốn ý: âm mưu Pháp; chủ trương của Việt Nam; các hướng chặn đánh tiêu biểu; kết quả và ý nghĩa. Lược đồ giúp xác định không gian, còn lời trình bày giúp giải thích vì sao các trận đánh có tác dụng bảo vệ căn cứ.