Phát triển tổng hợp kinh tế biển, đảo

Kinh tế biển, đảo gồm du lịch; giao thông vận tải; khai thác khoáng sản; khai thác, nuôi trồng hải sản và các hoạt động khác. **Phát triển tổng hợp** là phối hợp các ngành, phát huy quan hệ bổ trợ và sử dụng hợp lí tài nguyên, không chỉ tăng riêng lẻ từng ngành. Ví dụ, cảng và vận tải đưa sản phẩm hải sản, dầu khí ra thị trường; chế biến nâng giá trị nguyên liệu; du lịch tạo nhu cầu dịch vụ và thực phẩm. Các ngành cùng cần môi trường tốt, hạ tầng và nguồn nhân lực. Ô nhiễm từ một hoạt động có thể làm giảm nguồn lợi, ảnh hưởng nuôi trồng và du lịch. Vì thế, hiệu quả kinh tế phải đi cùng phân bố hoạt động phù hợp, kiểm soát chất thải và bảo vệ hệ sinh thái. Phối hợp không tự động xoá mọi xung đột; cần quản lí cách sử dụng không gian, tài nguyên.

Bờ biển, bãi tắm, đảo và văn hoá ven biển tạo tài nguyên du lịch đa dạng. Vịnh Hạ Long–quần đảo Cát Bà được SGK nêu là Di sản thiên nhiên thế giới. Phát triển du lịch tạo việc làm, nhu cầu dịch vụ và cơ hội bảo tồn văn hoá khi được tổ chức phù hợp; cần hạ tầng, chất lượng sản phẩm và bảo vệ cảnh quan. Vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế, các vũng vịnh thuận lợi xây dựng cảng tạo thế mạnh vận tải biển. Cảng, đội tàu và dịch vụ hàng hải hỗ trợ ngoại thương, đóng tàu, kho bãi, giao nhận. Nâng hiệu quả cần kết nối cảng với hậu phương, ứng dụng công nghệ và giảm ô nhiễm. Cảnh quan tốt tạo sức hấp dẫn du lịch; kết nối thuận tiện mở rộng khả năng tiếp cận. Ngược lại, phát triển cảng, vận tải thiếu quản lí có thể gây tác động môi trường, ảnh hưởng các hoạt động khác.

Dầu mỏ, khí tự nhiên là khoáng sản biển quan trọng, có ở các bể trầm tích Nam Côn Sơn, Cửu Long, Sông Hồng, Phú Khánh, Malay–Thổ Chu… Ven biển còn có ti-tan, cát thuỷ tinh và nơi thuận lợi sản xuất muối theo SGK. Khai thác dầu khí gắn với lọc, hoá dầu và chế biến khí. Dung Quất (Quảng Ngãi), Nghi Sơn (Thanh Hoá) là các ví dụ lọc hoá dầu; chế biến khí ở Thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau hỗ trợ sản xuất điện, phân đạm, khí hoá lỏng theo phạm vi sách. Liên kết khai thác–chế biến–vận chuyển nâng giá trị và tạo việc làm. Đồng thời cần sử dụng tiết kiệm tài nguyên, phòng ngừa sự cố, bảo vệ hệ sinh thái; tài nguyên có giá trị không có nghĩa được khai thác bằng mọi cách.

Biển có nhiều ngư trường; ven bờ, đảo có điều kiện nuôi trồng. Hải sản cung cấp nguyên liệu chế biến, thực phẩm và hàng xuất khẩu, tạo sinh kế. Phát triển cần quản lí nghề cá, tái sinh nguồn lợi, chống khai thác tận diệt và nâng chất lượng nuôi trồng. SGK nhấn mạnh chống khai thác **bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU)**. Khai thác xa bờ vẫn phải tuân thủ pháp luật và các quy định liên quan; khoảng cách xa bờ không thay điều kiện hợp pháp. Đọc hình 21.4 SGK trang 217: phân biệt kí hiệu cảng, dầu khí, điểm du lịch, khai thác và nuôi trồng hải sản. Chọn một địa bàn, nêu hai hoạt động và quan hệ giữa chúng bằng căn cứ bản đồ. Bản đồ ngành năm 2024 không tự chứng minh tình trạng vận hành của mọi dự án vào một ngày sau đó.