Các nhân tố phát triển và phân bố công nghiệp

Vị trí gần các nền kinh tế năng động, thuận lợi giao lưu góp phần thu hút đầu tư và mở rộng thị trường công nghiệp. Các nguồn tài nguyên tạo cơ sở phát triển những ngành khác nhau: khoáng sản cho khai thác và nguyên liệu; sông có độ dốc, nguồn nước cho thuỷ điện; sản phẩm nông, lâm, thuỷ sản cho chế biến. Khí hậu và một số điều kiện tự nhiên tạo khả năng phát triển điện gió, điện mặt trời. Khả năng này khác nhau theo địa bàn, thời tiết và mùa, không phải nơi nào hoặc thời điểm nào cũng cung cấp lượng điện như nhau. Tài nguyên là một điều kiện, không quyết định toàn bộ cơ cấu công nghiệp. Một địa bàn ít khoáng sản vẫn có thể phát triển điện tử hoặc chế biến nhờ lao động, vốn, kĩ thuật, giao thông và thị trường; không cần có mỏ tại chỗ cho mọi ngành.

Dân số đông tạo thị trường và nguồn lao động; đào tạo giúp đáp ứng yêu cầu kĩ thuật. Khoa học – công nghệ, vốn và chính sách thúc đẩy đầu tư, đổi mới thiết bị. Giao thông, điện, nước, thông tin và cơ sở sản xuất giúp kết nối nguyên liệu, nhà máy và nơi tiêu thụ. Thị trường mở rộng tạo động lực sản xuất, song cạnh tranh đòi hỏi chất lượng và giá phù hợp. Thiết bị lạc hậu, năng lực lao động chưa đáp ứng hoặc hạ tầng hạn chế có thể làm giảm hiệu quả. Nêu tác động của một nhân tố cần đặt trong sự kết hợp với các nhân tố khác. Ví dụ minh hoạ: tuyến vận tải thuận lợi có thể giảm khó khăn đưa nguyên liệu vào và sản phẩm ra thị trường. Điều này tạo lợi thế địa điểm, nhưng chưa đủ khẳng định mọi nhà máy dọc tuyến đều có lợi nhuận cao.

Công nghiệp nước ta có nhiều ngành, cơ cấu chuyển theo hướng tăng vai trò chế biến, chế tạo và công nghệ cao. Theo SGK, giá trị sản xuất công nghiệp (GTSX công nghiệp) năm 2024 là **16 929,7 nghìn tỉ đồng**. Đây là giá trị bằng tiền của chỉ tiêu sản xuất, không sản lượng hiện vật hoặc GDP cả nước. Công nghiệp tập trung nhiều ở **Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ**. Sự tập trung gắn với thị trường, lao động, vốn, hạ tầng, đầu tư và các lợi thế khác; không chỉ do một tài nguyên. Mở hình 8.1, SGK trang 144: màu nền biểu thị **tỉ trọng giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh, thành phố so với cả nước**, năm 2024, giá hiện hành. Ví dụ, nhóm từ 5% trở lên có nghĩa địa bàn đóng góp từ 5% giá trị sản xuất công nghiệp cả nước, không phải công nghiệp chỉ chiếm 5% kinh tế của tỉnh. Đọc các lớp kí hiệu riêng: khu công nghiệp, khu công nghệ cao và đường giao thông. Lập phiếu nhận xét nơi tập trung, kèm tên chỉ tiêu, năm và dẫn chứng; không đếm kí hiệu để suy chính xác quy mô nhà máy.