Các nhân tố phát triển và phân bố nông nghiệp

**Địa hình và đất** góp phần hình thành các vùng sản xuất. Khoảng ba phần tư diện tích nước ta là đồi núi, chủ yếu đồi núi thấp, có các cao nguyên. Đất feralit phổ biến ở đây thuận lợi cho nhiều cây công nghiệp, cây ăn quả; đồng cỏ tạo điều kiện chăn nuôi gia súc lớn. Đồng bằng chiếm khoảng một phần tư diện tích, có nhiều đất phù sa, thuận lợi phát triển cây lương thực và thực phẩm. **Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa** cung cấp nhiệt, ẩm cho nền nông nghiệp nhiệt đới. Sự phân hoá theo bắc–nam, độ cao và mùa giúp đa dạng cây trồng, vật nuôi và mùa vụ. Sông, hồ và nước ngầm cung cấp nước; sinh vật phong phú là nguồn để chọn, lai tạo giống. Thuận lợi không bảo đảm mọi nơi đều đạt năng suất cao. Đất thoái hoá, sâu bệnh, bão, hạn, ngập và tác động của biến đổi khí hậu có thể làm giảm sản lượng. Cần chọn sản phẩm, giống và mùa vụ phù hợp điều kiện từng nơi.

Dân số đông tạo thị trường tiêu thụ lớn; lao động có kinh nghiệm và trình độ được nâng lên giúp áp dụng kĩ thuật mới. Tuy nhiên, sản phẩm chỉ bán tốt khi phù hợp nhu cầu, chất lượng và giá cả, không chỉ nhờ dân số đông. Khoa học – công nghệ cung cấp giống mới, cơ giới hoá và cách quản lí sản xuất. Công trình thuỷ lợi giúp chủ động nước; cơ sở chế biến gắn vùng nguyên liệu giúp bảo quản, tăng giá trị nông sản và mở rộng sản xuất hàng hoá. Chính sách hỗ trợ và đầu tư thúc đẩy phát triển nông nghiệp gắn nông thôn bền vững. Thị trường trong và ngoài nước mở rộng tạo động lực đa dạng sản phẩm. Ngược lại, biến động giá và cạnh tranh đặt ra yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tổ chức sản xuất. Các nhân tố kết hợp với nhau; có đất tốt vẫn có thể gặp khó nếu thiếu nước, vốn, kĩ thuật hoặc đầu ra.

Có thể vẽ sơ đồ gồm hai nhánh tự nhiên và kinh tế–xã hội. Với mỗi nhân tố, nối **đặc điểm → tác động → dẫn chứng**, ghi cả khó khăn nếu có. Ví dụ: cơ sở thuỷ lợi giúp chủ động tưới, tiêu, từ đó hỗ trợ mùa vụ và giảm thiếu nước trong điều kiện phù hợp. Khi tìm hiểu địa phương, chọn một cây hoặc vật nuôi, dùng SGK, cơ quan chuyên môn hoặc số liệu địa phương để giải thích một nhân tố nổi bật. Sản phẩm là sơ đồ hoặc đoạn phân tích có nguồn, năm, địa bàn và dẫn chứng; không chỉ liệt kê tên nhân tố. Nếu tư liệu dùng đơn vị hành chính trước sắp xếp, giữ phạm vi và mốc của nguồn. Muốn nói về tỉnh mới cần nguồn hoặc phép tổng hợp phù hợp, không chỉ thay tên tỉnh.