Miền Bắc chống chiến tranh phá hoại và chi viện 1965–1973

Ngày 5-8-1964, sau khi dựng lên sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Mỹ cho máy bay ném bom một số nơi ở miền Bắc. Ngày **7-2-1965**, lấy cớ trả đũa, Mỹ ném bom Đồng Hới, đảo Cồn Cỏ, chính thức gây cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất bằng không quân, hải quân. Quân dân miền Bắc chuyển mọi hoạt động sang thời chiến: vừa chiến đấu, vừa sản xuất, vừa chi viện miền Nam. Phong trào thi đua đánh thắng Mỹ phát triển; sản xuất, giao thông được tổ chức phù hợp trong điều kiện bị đánh phá. Bị thất bại ở cả hai miền, ngày **1-11-1968**, Mỹ tuyên bố ngừng ném bom, bắn phá miền Bắc lần thứ nhất. Cần phân biệt cuộc ném bom tháng 8-1964, mốc chính thức mở cuộc phá hoại tháng 2-1965 và mốc ngừng tháng 11-1968.

Dù bị đánh phá ác liệt, miền Bắc vẫn duy trì giao thông vận tải phục vụ sản xuất, đời sống và chi viện. Nông nghiệp, hợp tác xã tiếp tục cung cấp lương thực, góp phần bảo đảm hậu phương. Hình 17.3 trang 88 SGK ghi sân kho hợp tác xã ở nông thôn miền Bắc năm 1970. Cảnh thu hoạch, phơi thóc là dẫn chứng về sản xuất; kết hợp với thông tin chống phá hoại sẽ thấy nhân dân vừa xây dựng vừa chiến đấu. Ngã ba Đồng Lộc ở Hà Tĩnh là một địa bàn giao thông quan trọng trên tuyến chi viện. Sự hi sinh của chiến sĩ, nhân dân, trong đó có mười nữ thanh niên xung phong, cho thấy công sức bảo vệ tuyến vận tải. Khi tìm hiểu thêm, dùng nguồn di tích, bảo tàng và ghi rõ sự kiện, thời gian.

Các tuyến vận chuyển chiến lược Bắc – Nam trên bộ và trên biển tiếp tục phát triển. Trong giai đoạn 1965–1973, sức người, sức của miền Bắc đưa vào miền Nam tăng nhiều lần so với trước. Riêng **bốn năm 1965–1968**, hơn **30 vạn cán bộ, bộ đội** vào Nam tham gia, phục vụ chiến đấu và xây dựng vùng giải phóng. Nhiều vũ khí, đạn dược, quân trang, xăng dầu, lương thực, thuốc men được vận chuyển cho chiến trường. Ba mươi vạn tương đương 300 000 người. Đây là số của cả bốn năm và có từ “hơn”; không đổi thành đúng 300 000 người mỗi năm. Việc chi viện trong điều kiện hậu phương bị đánh phá làm rõ nỗ lực và vai trò của miền Bắc.

Ngày **16-4-1972**, Mỹ mở cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai. Quân dân miền Bắc chủ động chiến đấu ngay từ đầu, tiếp tục bảo vệ sản xuất, đời sống và tuyến chi viện. Trong **12 ngày đêm, từ 18 đến 29-12-1972**, quân dân ta đánh bại cuộc tập kích đường không bằng B52 vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều thành phố miền Bắc. Thắng lợi được gọi là **“Điện Biên Phủ trên không”**, buộc Mỹ trở lại đàm phán và kí Hiệp định Pa-ri năm 1973. Tên gọi gợi tầm vóc thắng lợi, nhưng đây là sự kiện **năm 1972 chống cuộc tập kích đường không của Mỹ**, khác chiến dịch Điện Biên Phủ **năm 1954 chống tập đoàn cứ điểm Pháp**. Hai sự kiện không cùng địa điểm, đối phương hay hình thức chiến đấu.

Bảng vai trò miền Bắc có thể gồm ba hàng: chiến đấu chống phá hoại; duy trì sản xuất, giao thông; chi viện miền Nam. Mỗi hàng ghi hoạt động, thời gian và tác dụng. Ví dụ, 12 ngày đêm cuối năm 1972 thuộc chiến đấu; sân kho hợp tác xã năm 1970 thuộc sản xuất; số người vào Nam 1965–1968 thuộc chi viện. Bảng có nguồn sẽ giúp lập luận về vai trò hậu phương cụ thể và kiểm được. Nếu giới thiệu Ngã ba Đồng Lộc hoặc Đường Hồ Chí Minh, phân biệt di tích hiện nay với hoạt động thời chiến. Có thể thể hiện lòng biết ơn bằng tìm hiểu lịch sử, gìn giữ di tích, tham gia hoạt động tri ân phù hợp.