Công nghiệp khai thác Việt Nam

Công nghiệp khai thác cung cấp nguyên liệu và nhiên liệu cho sản xuất. Phân bố gắn với tài nguyên: than chủ yếu ở Quảng Ninh; dầu khí ở thềm lục địa phía nam; ti-tan, bô-xít ở Nam Trung Bộ; sắt, a-pa-tít ở miền bắc theo SGK. Khai thác cần vốn, lao động, công nghệ và hạ tầng. Công nghệ giúp nâng hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm tác động môi trường, nhưng không bảo đảm khai thác hoàn toàn không có chất thải hoặc rủi ro. Đọc hình 8.3 SGK trang 146: kí hiệu mỏ khoáng sản khác kí hiệu nhà máy điện. Tìm loại khoáng sản trước, rồi xác định nơi phân bố; không coi mọi kí hiệu trên bản đồ là cơ sở khai thác cùng một loại.

Trích bảng 8.1 SGK trang 145; “Than” là than sạch. Dầu và than dùng **triệu tấn**; khí dùng **tỉ m³**. “Dầu TN” là dầu khai thác trong nước, một phần của tổng dầu thô trong bảng. | Năm | Dầu thô | Dầu TN | Than | Khí | |---|---|---|---|---| |2010|15,0|14,8|44,8|9,4| |2015|18,7|16,9|41,7|10,7| |2020|11,5|9,7|44,6|9,2| |2024|9,9|8,1|45,3|6,4| Dầu thô và khí đều tăng đến 2015 rồi giảm ở các mốc sau; 2024 thấp hơn 2010. Than sạch giảm 2010→2015 rồi tăng, 2024 nhỉnh hơn 2010. Không gọi mọi sản phẩm đều giảm liên tục. Năm 2024 dầu trong nước 8,1 triệu tấn nằm trong tổng 9,9 triệu tấn; phần còn lại trong bảng là **1,8 triệu tấn**. Không cộng 9,9 với 8,1 để tạo tổng mới. Cũng không cộng than tính bằng tấn với khí tính bằng m³.

Để viết nhận xét, ghi tên sản phẩm, đơn vị, năm đầu–cuối và các mốc có đổi chiều. Sau đó mới tổng hợp: các sản phẩm khai thác chủ yếu biến động khác nhau, không dùng một câu “đều tăng” hoặc “đều giảm” cho toàn bảng. Muốn giải thích nguyên nhân biến động của một sản phẩm cần thêm thông tin về tài nguyên, khai thác, công nghệ, thị trường và giai đoạn. Không coi chỉ một biểu đồ sản lượng là bằng chứng đủ cho mọi nguyên nhân hoặc cho chất lượng môi trường.