Nguyên liệu và thị trường cùng ảnh hưởng phân bố
Công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm sử dụng nguồn nông, lâm, thuỷ sản để tạo sản phẩm phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu. Ngành chiếm tỉ trọng cao trong công nghiệp chế biến, chế tạo nước ta theo SGK.
Vùng nguyên liệu thuận lợi cung cấp đầu vào; nơi có thị trường lớn, giao thông, lao động và cơ sở sản xuất tốt cũng thu hút chế biến. Vì vậy không chỉ cần có nguyên liệu tại chỗ. Kho lạnh, sấy và công nghệ sinh học được ứng dụng để bảo quản, chế biến, nâng chất lượng và giá trị; mức áp dụng khác nhau giữa các cơ sở.
Ngành phân bố rộng, phát triển mạnh ở **Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai và Đà Nẵng** theo SGK. Đọc hình 8.4 trang 148 để nhận kí hiệu chế biến thực phẩm, đối chiếu với các ngành khác; không coi mọi kí hiệu công nghiệp đều cùng loại.
Bài luyện
Vì sao chế biến thực phẩm không chỉ phân bố tại nơi trồng hoặc nuôi nguyên liệu?
Đúng. Nguồn nguyên liệu là một nhân tố quan trọng, kết hợp với thị trường và hạ tầng.
Nguyên liệu vẫn là đầu vào quan trọng.
Ngành phân bố rộng, có các địa bàn phát triển mạnh.
Chất lượng cần quy trình và kiểm soát, không chỉ tên địa phương.
Lời giải
Nguồn nguyên liệu là một nhân tố quan trọng, kết hợp với thị trường và hạ tầng. Nguyên liệu có thể được vận chuyển nên địa điểm chế biến không chỉ trùng nơi sản xuất nguyên liệu.
Bài luyện
Kho lạnh, sấy và công nghệ chế biến giúp ngành qua tác động nào?
Công nghệ không tự làm chi phí hoặc tác động môi trường bằng 0.
Chế biến vẫn cần đầu vào phù hợp.
Sản phẩm, quy trình và thị trường khác nhau.
Đúng. Công nghệ tác động các khâu bảo quản, chế biến và chất lượng.
Lời giải
Công nghệ tác động các khâu bảo quản, chế biến và chất lượng. Hiệu quả cần được kiểm bằng dữ liệu, không suy mọi cơ sở đều có kết quả giống nhau.
Đọc từng sản phẩm và đúng đơn vị
Trích bảng 8.2 SGK trang 147: sữa tươi dùng **triệu lít**; thuỷ sản ướp đông và gạo xay xát dùng **triệu tấn**. Trong bảng dưới, “Ướp đông” là thuỷ sản ướp đông; “Gạo” là gạo xay xát.
| Năm | Sữa tươi | Ướp đông | Gạo |
|---|---|---|---|
|2010|520,6|1,3|33,5|
|2015|1027,9|1,7|40,8|
|2020|1296,8|2,2|43,5|
|2024|1601,6|2,1|47,4|
Sữa tươi và gạo xay xát tăng qua bốn mốc. Thuỷ sản ướp đông tăng đến 2020 rồi giảm nhẹ vào 2024, dù vẫn cao hơn 2010. Tên hàng là **thuỷ sản ướp đông**, không chỉ riêng cá.
Năm 2024 sữa tươi tăng 1081,0 triệu lít so 2010, còn thuỷ sản ướp đông tăng 0,8 triệu tấn giữa hai đầu. Không cộng hai mức tăng này thành một khối lượng chung vì khác đơn vị. Sản lượng hiện vật cũng khác doanh thu hoặc lợi nhuận.
Bài luyện
Dãy thuỷ sản ướp đông 1,3; 1,7; 2,2; 2,1 triệu tấn được nhận xét thế nào?
2,1 lớn hơn 1,3, các đoạn đầu tăng.
Tên hàng trong SGK là thuỷ sản ướp đông, không chỉ riêng cá.
Đúng. So từng đoạn có tăng rồi giảm; so hai đầu 2,1−1,3=0,8 triệu tấn tăng.
2,2 xuống 2,1 là giảm.
Lời giải
So từng đoạn có tăng rồi giảm; so hai đầu 2,1−1,3=0,8 triệu tấn tăng. Nhận xét cần đúng tên sản phẩm và không bỏ mốc đổi chiều.
Bài luyện
Sữa tươi 520,6 triệu lít 2010 và 1601,6 triệu lít 2024 tăng thêm bao nhiêu?
Đây là tổng hai mốc, không mức tăng thêm.
Đúng. 1601,6−520,6=1081,0 triệu lít.
Đã dùng sai đơn vị của sữa trong bảng.
Đây là sản lượng cuối, chưa trừ đầu.
Lời giải
1601,6−520,6=1081,0 triệu lít. Phép tính giữ đúng đơn vị sữa tươi; không gọi mức tăng là sản lượng cuối kì.
Bài luyện
Gạo xay xát 33,5; 40,8; 43,5; 47,4 triệu tấn hỗ trợ nhận xét nào?
Đúng. Bốn giá trị tăng theo thứ tự thời gian.
Các mốc chưa cho diễn biến từng năm; mức tăng giữa đoạn còn khác nhau.
Sản lượng và doanh thu khác chỉ tiêu, đơn vị.
47,4 lớn hơn 43,5.
Lời giải
Bốn giá trị tăng theo thứ tự thời gian. Chưa thể suy tốc độ đều từng năm hoặc mức tăng doanh thu vì thiếu dữ liệu tương ứng.
Đọc bảng và bản đồ để giải thích ngành
Lập bảng nhận xét theo sản phẩm: đơn vị, hai mốc đầu–cuối, đoạn tăng giảm và dẫn số. Dùng bản đồ để nêu nơi phân bố, rồi nối với điều kiện nguyên liệu, thị trường hoặc hạ tầng mà SGK cung cấp.
Ví dụ minh hoạ, vùng có sản phẩm nông nghiệp dễ hỏng và cơ sở lạnh thuận lợi hơn cho bảo quản sau thu hoạch. Muốn kết luận hiệu quả thực tế của một cơ sở cần số liệu riêng; không dùng một sơ đồ quan hệ thay bằng chứng sản xuất.
Bài luyện
Cách xử lí nào đúng khi bảng có sữa bằng lít và thuỷ sản bằng tấn?
Cùng ngành không làm các đơn vị trở thành cùng loại.
Không có phép đổi chung như vậy.
Sản lượng khác đơn vị chưa cho giá trị kinh tế.
Đúng. Các sản phẩm có đơn vị đo khác nhau.
Lời giải
Các sản phẩm có đơn vị đo khác nhau. Có thể tính thay đổi riêng mỗi hàng hoặc so tỉ số phù hợp, không cộng trực tiếp thành một lượng chung.
Đang học