Từ ý tưởng đến Cộng đồng
Ý tưởng xây dựng Cộng đồng ASEAN được thể hiện trong **Tầm nhìn ASEAN 2020** thông qua năm 1997. Năm 2009, các nhà lãnh đạo thông qua Lộ trình xây dựng Cộng đồng 2009–2015 cùng những kế hoạch triển khai.
**Ngày 31-12-2015**, Cộng đồng ASEAN chính thức thành lập. Có thể nhớ mạch: định hướng → lộ trình và kế hoạch → thành lập. Năm 1997 là mốc ý tưởng, không phải ngày Cộng đồng đã ra đời.
Hình 19.1 trang 96 SGK là con tem Việt Nam phát hành năm 2015 chào mừng Cộng đồng. Tem là sản phẩm kỉ niệm, không phải ảnh chụp một phiên họp; khi giới thiệu diễn biến cần kết hợp nội dung bài và nguồn về các mốc.
Bài luyện
Mốc thành lập chính thức Cộng đồng ASEAN là khi nào?
Đúng. Cộng đồng ASEAN chính thức thành lập ngày 31-12-2015.
Đây là mốc ý tưởng, định hướng, chưa phải thành lập chính thức.
Đây là mốc chuẩn bị và kế hoạch triển khai.
Đây là mốc mở rộng lên 10 thành viên, khác thành lập Cộng đồng.
Lời giải
Cộng đồng ASEAN chính thức thành lập ngày 31-12-2015. Phân biệt với ý tưởng 1997, lộ trình 2009 và mở rộng thành viên 1999.
Bài luyện
Cách sử dụng con tem chào mừng Cộng đồng ASEAN nào phù hợp?
Tem là sản phẩm kỉ niệm; hình minh hoạ không phải ảnh phiên họp.
Ý tưởng và quá trình chuẩn bị có trước năm 2015.
Tem không cung cấp dữ liệu kinh tế, dân số để tính các chỉ tiêu ấy.
Đúng. Cần giữ đúng loại tư liệu.
Lời giải
Cần giữ đúng loại tư liệu. Tem cho thấy việc kỉ niệm Cộng đồng, còn các mốc hình thành, mục tiêu và nội dung hợp tác cần đối chiếu SGK, văn bản phù hợp.
Một cộng đồng hướng tới người dân
Cộng đồng ASEAN hướng tới gắn kết chính trị, liên kết kinh tế, chia sẻ trách nhiệm xã hội và hợp tác rộng mở với bên ngoài. Cộng đồng hoạt động theo luật lệ và hướng tới người dân, theo mục tiêu SGK trình bày.
Mục tiêu cho biết hướng muốn xây dựng, cần đi cùng các biện pháp, hoạt động thực hiện. Không coi việc công bố mục tiêu là bằng chứng mọi khác biệt phát triển đã được xoá ngay.
Liên kết cộng đồng không có nghĩa các quốc gia hợp nhất thành một nhà nước hoặc không còn bản sắc riêng. Chính sự đa dạng đòi hỏi tăng hiểu biết, hợp tác và trách nhiệm chung.
Bài luyện
Nội dung nào phù hợp với mục tiêu tổng quát của Cộng đồng ASEAN?
Liên kết không đồng nghĩa hợp nhất quốc gia hoặc xoá đa dạng.
Mục tiêu có hợp tác rộng mở với bên ngoài.
Đúng. Cộng đồng kết hợp các lĩnh vực và hướng tới người dân.
Cộng đồng có các lĩnh vực chính trị–an ninh, kinh tế, văn hoá–xã hội.
Lời giải
Cộng đồng kết hợp các lĩnh vực và hướng tới người dân. Mục tiêu không chỉ có một mặt và không đồng nghĩa xoá độc lập, bản sắc của các thành viên.
Ba trụ cột là ba lĩnh vực gắn bó
**Cộng đồng Chính trị–An ninh (APSC)** hướng tới môi trường hoà bình, an ninh và nâng hợp tác chính trị–an ninh. Đây là nền tảng thuận lợi để các lĩnh vực khác phát triển.
**Cộng đồng Kinh tế (AEC)** hướng tới thị trường có sức cạnh tranh, phát triển đồng đều và hội nhập vào kinh tế toàn cầu. **Cộng đồng Văn hoá–Xã hội (ASCC)** chú trọng chất lượng cuộc sống, bình đẳng, công bằng, bền vững, ý thức cộng đồng và bản sắc chung.
Ba trụ cột có quan hệ hỗ trợ, không phải ba giai đoạn phải làm xong lần lượt. Ví dụ, hợp tác giáo dục, chăm sóc sức khoẻ gắn trực tiếp với văn hoá–xã hội; thuận lợi thương mại thuộc mạch kinh tế, trong điều kiện cần hoà bình và ổn định.
Bài luyện
Hợp tác tạo môi trường hoà bình, an ninh gắn trực tiếp với trụ cột nào?
AFTA là khu vực mậu dịch tự do, không phải một trụ cột thứ tư của Cộng đồng.
Đúng. Từ khoá hoà bình, an ninh và hợp tác chính trị gắn với APSC.
AEC tập trung vào thị trường, cạnh tranh, phát triển và hội nhập kinh tế.
ASCC chú trọng chất lượng cuộc sống, công bằng và bản sắc cộng đồng.
Lời giải
Từ khoá hoà bình, an ninh và hợp tác chính trị gắn với APSC. Các lĩnh vực hỗ trợ nhau nhưng vẫn có trọng tâm để phân biệt.
Bài luyện
Mục tiêu thị trường có sức cạnh tranh và hội nhập kinh tế gắn với trụ cột nào?
Đúng. Thị trường, sức cạnh tranh và hội nhập kinh tế là các mục tiêu của AEC.
APSC tập trung vào hợp tác chính trị, hoà bình và an ninh.
ASCC chú trọng đời sống, công bằng, bền vững và bản sắc.
Lộ trình là kế hoạch xây dựng Cộng đồng, không phải tên trụ cột.
Lời giải
Thị trường, sức cạnh tranh và hội nhập kinh tế là các mục tiêu của AEC. Cần phân biệt trụ cột với văn bản, lộ trình triển khai.
Bài luyện
Hợp tác nâng chất lượng cuộc sống, giáo dục và ý thức cộng đồng gắn trực tiếp với đâu?
ASCC chú trọng đời sống, công bằng, bản sắc; chất lượng sống cũng không chỉ có tổng GDP.
Các hoạt động nêu trực tiếp thuộc văn hoá–xã hội, dù có quan hệ với các trụ cột khác.
SGK xác định ba trụ cột; không tự thêm một trụ cột.
Đúng. ASCC chú trọng con người, chất lượng sống, công bằng, bền vững và bản sắc chung.
Lời giải
ASCC chú trọng con người, chất lượng sống, công bằng, bền vững và bản sắc chung. Dùng trọng tâm của hoạt động để phân loại, đồng thời nhớ ba lĩnh vực có quan hệ hỗ trợ.
Ý nghĩa và sự thống nhất trong đa dạng
Sự ra đời Cộng đồng là kết quả gần 50 năm hợp tác kể từ khi ASEAN thành lập, đánh dấu mức liên kết cao và chặt chẽ hơn. Không hiểu “gần 50 năm” thành thời gian Cộng đồng đã tồn tại trước 2015.
Giữa các thành viên vẫn có khác biệt về trình độ phát triển và nhiều đặc điểm xã hội, văn hoá. “**Thống nhất trong đa dạng**” nghĩa là tăng hợp tác, gắn kết nhưng vẫn có những khác biệt, bản sắc riêng.
Khi lập bảng ba trụ cột, ghép đúng tên, chữ viết tắt, trọng tâm và một ví dụ. Khi chọn việc làm góp phần xây dựng Cộng đồng, có thể nỗ lực học tập, học ngoại ngữ, tìm hiểu lịch sử–văn hoá các nước, trao đổi có nguồn và giới thiệu Việt Nam một cách đúng đắn.
| Trụ cột | Trọng tâm để phân biệt |
|---|---|
| APSC | Chính trị, hoà bình và an ninh. |
| AEC | Thị trường, cạnh tranh và hội nhập kinh tế. |
| ASCC | Chất lượng sống, công bằng, bền vững và bản sắc. |
Đọc từng hàng để ghép tên với trọng tâm; đọc cả bảng để thấy ba lĩnh vực cùng góp phần xây dựng Cộng đồng.
Bài luyện
Cách hiểu nào đúng về thống nhất trong đa dạng?
Khác biệt không loại trừ gắn kết và hợp tác vì mục tiêu chung.
Cộng đồng tăng liên kết, không phải hợp nhất các nước thành một nhà nước.
Đúng. Thống nhất nói sự gắn kết, mục tiêu và hợp tác chung; đa dạng nói những khác biệt vẫn tồn tại.
Mục tiêu liên kết không chứng minh mọi chênh lệch đã xoá ngay.
Lời giải
Thống nhất nói sự gắn kết, mục tiêu và hợp tác chung; đa dạng nói những khác biệt vẫn tồn tại. Hai mặt được đặt cùng nhau, không hiểu thành đồng nhất hoàn toàn.
Bài luyện
Việc làm nào phù hợp để góp phần tăng hiểu biết, gắn kết trong Cộng đồng?
Gắn kết không đồng nghĩa xoá bản sắc; có thể giới thiệu Việt Nam và tôn trọng văn hoá khác.
Đúng. Hiểu biết, năng lực giao tiếp và chia sẻ thông tin đúng giúp tăng gắn kết.
Thông tin đúng nguồn giúp hiểu biết, tránh tạo nhầm lẫn hoặc định kiến.
Hiểu sự đa dạng cần đi cùng hiểu biết, hợp tác và trách nhiệm chung.
Lời giải
Hiểu biết, năng lực giao tiếp và chia sẻ thông tin đúng giúp tăng gắn kết. Việc làm cần phù hợp khả năng, đi cùng tôn trọng bản sắc, đa dạng và trách nhiệm cộng đồng.
Đang học