Biển đảo Việt Nam: Chứng cứ từ sau năm 1884

Theo SGK, từ sau Hiệp ước Pa-tơ-nốt năm **1884**, chính quyền Pháp đại diện Việt Nam trong quan hệ đối ngoại, tiếp tục có hoạt động khẳng định, bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam. Các văn bản và hoạt động thể hiện qua tổ chức quản lí hành chính, dựng bia chủ quyền, hải đăng, trạm khí tượng, cử lực lượng đồn trú và tuần tra. SGK nêu tuyên bố tháng 3–1925 của Toàn quyền Đông Dương về Hoàng Sa, Trường Sa. Những công trình và hoạt động cụ thể là chứng cứ cần đặt cùng thời gian, địa điểm và cơ quan thực hiện. Hình 3 SGK trang 233 là ảnh ngọn hải đăng được chính quyền Pháp xây trên quần đảo Hoàng Sa, chú thích năm **1938**. Đọc chú thích trước khi mô tả công trình; riêng ảnh không thể thay đầy đủ văn bản về tổ chức quản lí.

Tại Hội nghị Hoà bình Xan Phran-xi-xcô tháng **9–1951**, chủ quyền Việt Nam đối với Hoàng Sa và Trường Sa tiếp tục được tuyên bố; theo SGK, các nước tham dự không phản đối tuyên bố đó. Đây là một chứng cứ trong quá trình khẳng định chủ quyền. Không diễn giải thành hội nghị đã tự phân xử dứt điểm mọi tranh chấp biển đảo. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ **1954**, các chính quyền ở Việt Nam ban hành sắc lệnh, quy định về quản lí, thực thi chủ quyền và đưa ra tuyên bố tại các diễn đàn quốc tế. Sau khi đất nước thống nhất, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp tục khẳng định, bảo vệ chủ quyền đối với Hoàng Sa, Trường Sa, cùng các quyền và lợi ích hợp pháp trên biển. SGK nêu các **Sách Trắng công bố năm 1979, 1981, 1988**, tập hợp căn cứ khẳng định hai quần đảo là bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam. Đọc quá trình này cần phân biệt tuyên bố, văn bản quản lí, hoạt động thực thi và hiện trạng kiểm soát; không dùng các khái niệm thay nhau.

Lập bảng hai giai đoạn: trước năm 1884 và từ sau năm 1884. Mỗi giai đoạn ghi nguồn tiêu biểu, hoạt động được chứng minh, thời gian và ý nghĩa. Có thể chọn Châu bản về đo đạc, cắm mốc cho giai đoạn trước; hải đăng, tuyên bố tại hội nghị và Sách Trắng cho giai đoạn sau. Tên tỉnh, đơn vị hành chính trong văn bản lịch sử giữ theo thời kì nguồn. Nếu cần ghi địa chỉ hiện nay, đặt chú thích riêng có mốc và nguồn cập nhật. Sắp xếp địa giới sau năm 2025 không làm thay đổi tên gọi trong một văn bản cũ. Hình 4 trang 233 giới thiệu Nhà trưng bày Hoàng Sa ở Đà Nẵng, nơi lưu giữ hiện vật, tư liệu. Công trình trưng bày hiện nay và chứng cứ lịch sử được trưng bày là hai đối tượng khác nhau; ghi rõ khi chọn ảnh cho bảng hoặc bài giới thiệu.