Đánh bại chiến lược Chiến tranh đặc biệt 1961–1965

Từ năm 1961 đến 1965, Mỹ thực hiện chiến lược **“Chiến tranh đặc biệt”**, một hình thức chiến tranh xâm lược thực dân mới. Quân đội Sài Gòn là lực lượng chủ yếu, do cố vấn Mỹ chỉ huy, dựa vào vũ khí, trang bị, phương tiện chiến tranh Mỹ. Âm mưu cơ bản là **“dùng người Việt đánh người Việt”**. Mỹ tăng viện trợ cho chính quyền Ngô Đình Diệm, tổ chức dồn dân, lập ấp chiến lược; sử dụng “trực thăng vận”, “thiết xa vận” trong các cuộc hành quân. Ấp chiến lược nhằm kiểm soát dân, tách lực lượng cách mạng khỏi nhân dân. Vì vậy, đấu tranh phá ấp và đánh bại càn quét là những hoạt động gắn bó, góp phần làm thất bại kế hoạch bình định.

Năm 1962, quân dân miền Nam đánh bại nhiều cuộc hành quân vào chiến khu D, căn cứ U Minh, Tây Ninh; đồng thời đấu tranh phá ấp chiến lược. Các thắng lợi làm thất bại từng phần kế hoạch bình định. **Ngày 2-1-1963**, quân dân ta đánh bại cuộc càn quét của hơn 2 000 quân Sài Gòn do cố vấn Mỹ chỉ huy tại **Ấp Bắc**. Chiến thắng mở ra khả năng quân dân miền Nam có thể đánh bại Chiến tranh đặc biệt, thúc đẩy phong trào thi đua trên khắp miền Nam. “Có thể đánh bại” là ý nghĩa mở ra khả năng, củng cố niềm tin và kinh nghiệm chiến đấu. Không nên đổi thành toàn bộ chiến lược đã phá sản hoàn toàn ngay trong ngày 2-1-1963.

Trong các năm 1964–1965, quân dân miền Nam mở những chiến dịch tiến công quy mô lớn và thắng lợi ở An Lão, Ba Gia, Đồng Xoài. Các thắng lợi làm phá sản hoàn toàn chiến lược **Chiến tranh đặc biệt** của Mỹ. Có thể nhìn quá trình theo ba bước: chống càn, phá ấp năm 1962; thắng Ấp Bắc năm 1963, mở ra khả năng đánh bại; các thắng lợi lớn 1964–1965, làm chiến lược phá sản hoàn toàn. Những địa danh trong quá trình chiến đấu được đọc theo thời kì 1961–1965. Chú thích vị trí hiện nay trong SGK giúp tìm địa bàn trên bản đồ mới, nhưng không thay tên các chiến thắng lịch sử.

Hình 16.6 trang 84 SGK là **tem kỉ niệm chiến thắng Ấp Bắc**, không phải ảnh chụp trận đánh. Tem cho biết sự kiện được tưởng niệm, giúp nhận diện tên chiến thắng; muốn trình bày diễn biến cần kết hợp nội dung lịch sử và nguồn khác. Nếu tìm hiểu Khu di tích Chiến thắng Ấp Bắc, có thể dùng sách, bảo tàng, cơ quan văn hoá để xác định tên, vị trí hiện nay, dấu tích, sự kiện gắn với di tích và lí do nên đến học tập. Ghi nguồn, ngày tra cứu; không dùng địa chỉ hành chính cũ như địa chỉ hiện hành khi chưa kiểm. Bảng miền Bắc – miền Nam 1954–1965 cần đặt thành tựu xây dựng miền Bắc bên cạnh thắng lợi đấu tranh miền Nam theo giai đoạn. Hai quá trình cùng phục vụ mục tiêu giải phóng, thống nhất đất nước.