Đất và khí hậu hỗ trợ hình thành vùng chuyên canh
Đất badan và đất xám trên phù sa cổ, địa hình tương đối bằng phẳng, khí hậu nóng tạo điều kiện trồng cây công nghiệp lâu năm. Thị trường, chế biến và đầu tư góp phần hình thành vùng chuyên canh. Năm 2024, diện tích cây công nghiệp lâu năm của Đông Nam Bộ đạt **773,4 nghìn ha**, chiếm **35,7% cả nước** theo SGK.
Diện tích tính bằng **nghìn ha**; “%” là tỉ trọng diện tích cây đó trong cả nước.
|Cây|Năm|Diện tích|Tỉ trọng|
|---|---|---|---|
|Cao su|2010|441,4|58,9|
|Cao su|2024|537,5|59,1|
|Điều|2010|225,7|59,5|
|Điều|2024|183,2|61,9|
Nguồn: bảng 17.3 SGK 9 trang 202. Vùng có thế mạnh nổi bật về cao su và điều. Cao su tăng diện tích giữa hai mốc; điều giảm diện tích nhưng tăng tỉ trọng trong cả nước. Hai tỉ trọng của hai cây có hai mẫu số khác nhau nên không cộng thành cơ cấu.
Bài luyện
Diện tích điều giảm nhưng tỉ trọng tăng. Nhận xét nào đúng?
Đúng. 225,7 − 183,2 = 42,5 nghìn ha.
225,7 xuống 183,2 nghìn ha là giảm diện tích.
Mẫu số là diện tích điều cả nước.
Diện tích và tỉ trọng có thể biến đổi khác chiều khi tổng cả nước đổi.
Lời giải
225,7 − 183,2 = 42,5 nghìn ha. Tỉ trọng lại từ 59,5% lên 61,9%, vì phần trăm phụ thuộc cả diện tích điều của vùng và cả nước.
Bài luyện
Diện tích cao su tăng bao nhiêu giữa 2010 và 2024?
Đây là tổng hai mốc, không phải mức tăng.
Bảng cho diện tích nghìn ha, không sản lượng.
0,2 là hiệu hai tỉ trọng, đơn vị điểm phần trăm.
Đúng. 537,5 − 441,4 = 96,1 nghìn ha.
Lời giải
537,5 − 441,4 = 96,1 nghìn ha. Cần lấy cùng chỉ tiêu và cùng đơn vị trước khi tính.
Bài luyện
Vì sao không cộng 59,1% cao su với 61,9% điều thành cơ cấu cây trồng?
Cả hai là tỉ trọng diện tích, nhưng mẫu số khác cây.
Bảng không đưa giả thiết này.
Đúng. Tỉ trọng cao su dùng diện tích cao su cả nước; tỉ trọng điều dùng diện tích điều cả nước.
Có thể so mức đóng góp của từng cây, nhưng không cộng như cùng một tổng.
Lời giải
Tỉ trọng cao su dùng diện tích cao su cả nước; tỉ trọng điều dùng diện tích điều cả nước. Chúng không phải các bộ phận của cùng một tổng.
Cây ăn quả gắn với thị trường và chất lượng
Năm 2024, vùng có **176,1 nghìn ha cây ăn quả**, chiếm **13,6% cả nước**; Đồng Nai có diện tích lớn nhất trong vùng theo SGK. Đất, khí hậu và thị trường đô thị thuận lợi cho những sản phẩm như sầu riêng, xoài, chôm chôm.
Sản xuất chú trọng chất lượng, liên kết với chế biến và thị trường; một số mô hình theo các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP. Không suy từ hướng phát triển này rằng mọi vườn đều đã được chứng nhận. Mùa khô cần quản lí nước, lựa chọn giống và kĩ thuật phù hợp.
Bài luyện
Nhóm điều kiện nào giải thích hợp lí thế mạnh cây công nghiệp lâu năm?
Cao su, điều gắn với các vùng đất thích hợp trên đất liền.
Đúng. Đất và khí hậu tạo khả năng tự nhiên; chế biến, đầu tư và thị trường giúp phát huy khả năng thành vùng sản xuất hàng hoá.
Điều kiện tự nhiên cần kết hợp điều kiện kinh tế – xã hội.
Đó không phải đặc điểm khí hậu nổi bật của Đông Nam Bộ.
Lời giải
Đất và khí hậu tạo khả năng tự nhiên; chế biến, đầu tư và thị trường giúp phát huy khả năng thành vùng sản xuất hàng hoá.
Các ngành kinh tế biển hỗ trợ nhau
Biển của vùng tạo thế mạnh khai thác dầu khí, khai thác và nuôi trồng thuỷ sản, vận tải biển, dịch vụ cảng và du lịch. Dầu khí cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho chế biến và kéo theo dịch vụ kĩ thuật; cảng hỗ trợ xuất nhập hàng hoá, phục vụ sản xuất và thị trường.
Các địa danh cảng như Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa–Vũng Tàu được đọc theo tên cảng và phạm vi của SGK, không tự coi mỗi tên là một tỉnh hiện hành. Du lịch biển, đảo có Cần Giờ, Vũng Tàu, Côn Đảo. Thuỷ sản cần gắn khai thác hợp pháp, bảo vệ nguồn lợi và chế biến.
Phát triển tổng hợp phải phối hợp các ngành và kiểm soát ô nhiễm. Chẳng hạn chất lượng môi trường biển ảnh hưởng đồng thời nuôi trồng, nguồn lợi và du lịch; lợi ích của một ngành không được đánh giá tách khỏi tác động lên ngành khác.
Bài luyện
Quan hệ nào thể hiện phát triển tổng hợp kinh tế biển?
Đúng. Kinh tế biển có các mối liên hệ sản xuất, vận chuyển và môi trường.
Khai thác và chế biến còn cần vận chuyển, kĩ thuật và hậu cần.
Chất lượng môi trường liên quan trực tiếp sức hấp dẫn và điều kiện du lịch.
Dùng chung không gian, tài nguyên tạo yêu cầu phối hợp.
Lời giải
Kinh tế biển có các mối liên hệ sản xuất, vận chuyển và môi trường. Phát triển tổng hợp khai thác quan hệ bổ trợ, đồng thời giảm xung đột và tác động xấu.
Bài luyện
Diễn đạt nào đúng về tiêu chuẩn trong sản xuất cây ăn quả?
Chứng nhận phụ thuộc quy trình và đánh giá, không tự có nhờ khí hậu.
Điều kiện nước vẫn ảnh hưởng sản xuất và chất lượng.
Đây là diện tích, không khối lượng sản phẩm.
Đúng. Hướng sản xuất chất lượng cao không đồng nghĩa tất cả cơ sở đã đạt cùng tiêu chuẩn.
Lời giải
Hướng sản xuất chất lượng cao không đồng nghĩa tất cả cơ sở đã đạt cùng tiêu chuẩn. Giữ đúng ý nghĩa diện tích và yêu cầu quản lí sản xuất.
Đang học