Bảo vệ biên giới Tây Nam và phía Bắc 1975–1989

Sau thắng lợi kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nhân dân Việt Nam còn phải chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Chính quyền **Pôn Pốt** ở Cam-pu-chia khiêu khích, xâm phạm chủ quyền: đánh chiếm Phú Quốc, Thổ Chu, tàn sát dân thường tại An Giang, Tây Ninh và nhiều nơi khác. Việt Nam ra tuyên bố phản đối hành động sai trái, thể hiện thiện chí giải quyết vấn đề biên giới bằng thương lượng hoà bình. Chính quyền Pôn Pốt từ chối, cắt quan hệ ngoại giao với Việt Nam và tiếp tục tiến công. Tháng **12-1978**, chính quyền Pôn Pốt huy động 19 sư đoàn bộ binh cùng nhiều đơn vị pháo binh, xe tăng tấn công Tây Ninh, mở đường tiến sâu vào lãnh thổ Việt Nam. Cần phân biệt chính quyền và lực lượng tiến công ấy với nhân dân Cam-pu-chia.

Thực hiện quyền tự vệ chính đáng, từ **23-12-1978**, quân đội Việt Nam mở cuộc tổng phản công. Trong thời gian ngắn, quân xâm lược bị đánh bại, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc được giữ vững. Chiến thắng biên giới Tây Nam còn tạo thời cơ lớn cho cách mạng Cam-pu-chia giành thắng lợi. Đặt hai ý bên nhau: bảo vệ Tổ quốc Việt Nam và tác động thuận lợi đối với cách mạng Cam-pu-chia. Khi tóm tắt, nối nguyên nhân với hành động: xâm phạm, tiến công → Việt Nam thực hiện quyền tự vệ → đánh bại quân xâm lược. Không chỉ ghi một ngày mà bỏ hoàn cảnh và tính chất của cuộc chiến đấu.

Từ năm 1978, Trung Quốc đơn phương chấm dứt viện trợ kinh tế, kĩ thuật và có nhiều hành động khiêu khích, xâm phạm khu vực biên giới phía Bắc Việt Nam. Ngày **17-2-1979**, khoảng 60 vạn quân Trung Quốc tiến công dọc tuyến biên giới phía Bắc, từ Móng Cái (Quảng Ninh) đến Phong Thổ (Lai Châu). Quân dân các tỉnh biên giới kiên cường chiến đấu; nhiều trận quyết liệt diễn ra tại Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai. Trước cuộc chiến đấu của quân dân Việt Nam và sự phản đối mạnh mẽ của dư luận, Trung Quốc phải tuyên bố rút quân ngày **5-3-1979**. Hai mốc phản ánh tiến công và tuyên bố rút quân, không phải hai tên gọi của cùng một sự kiện.

Tình hình biên giới phía Bắc tiếp tục căng thẳng đến cuối những năm 80 của thế kỉ XX, đặc biệt ở mặt trận **Vị Xuyên**. Do đó, phạm vi học 1975–1989 không dừng ở một ngày tuyên bố rút quân năm 1979. Các cuộc chiến đấu chính nghĩa khẳng định ý chí, quyết tâm của nhân dân Việt Nam bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Xây dựng đất nước đi cùng bảo vệ Tổ quốc trong hoàn cảnh sau chiến tranh. Hình 20.3 là công trình tri ân tại Điểm cao 468, với lời thề của người lính Vị Xuyên. SGK chú thích địa điểm nay thuộc tỉnh Tuyên Quang; đây là địa chỉ hiện nay, không tự gán tên tỉnh mới cho bối cảnh chiến đấu. Khi tìm hiểu, ghi rõ sự kiện, người được tưởng nhớ và nguồn; dùng lời trang trọng, tránh biến ảnh công trình tưởng niệm thành ảnh chụp trận đánh.