Công nghiệp và xây dựng tăng vai trò trong cơ cấu
Theo SGK, năm **2024** GRDP Bắc Trung Bộ chiếm **7,3% GDP cả nước**. Cơ cấu chuyển dịch, chú trọng ngành có giá trị gia tăng cao và kinh tế biển.
Trích hai mốc bảng 14.1 trang 179, đơn vị **%**; “Thuế” là thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm:
| Bộ phận | 2010 | 2024 |
|---|---|---|
|Nông, lâm, thuỷ sản|26,1|16,0|
|Công nghiệp, xây dựng|23,3|39,6|
|Dịch vụ|47,1|38,5|
|Thuế|3,5|5,9|
Công nghiệp và xây dựng tăng tỉ trọng, năm 2024 lớn hơn dịch vụ. Dịch vụ vẫn chiếm tỉ trọng cao nhưng giảm giữa hai mốc. Tỉ trọng mô tả cơ cấu, chưa đủ kết luận giá trị tuyệt đối của một bộ phận tăng hay giảm.
Bài luyện
Bộ phận nào chiếm tỉ trọng lớn nhất năm 2024?
Đúng. Ở cột 2024, 39,6% là giá trị lớn nhất.
47,1% là dịch vụ năm 2010; năm 2024 là 38,5%.
26,1% thuộc năm 2010; 2024 là 16,0%.
5,9% nhỏ hơn các nhóm ngành.
Lời giải
Ở cột 2024, 39,6% là giá trị lớn nhất. Đọc đúng cột năm tránh lấy số đầu kì để xếp thứ hạng cuối kì.
Bài luyện
Dịch vụ 47,1% năm 2010 và 38,5% năm 2024 cho kết luận nào?
Chênh tỉ trọng chưa cho mức biến động giá trị bằng tiền.
38,5 nhỏ hơn 47,1 nên là giảm.
38,5% vẫn là phần lớn của cơ cấu.
Đúng. 47,1 − 38,5 = 8,6 điểm phần trăm giảm.
Lời giải
47,1 − 38,5 = 8,6 điểm phần trăm giảm. Cần thêm quy mô GRDP để tính thay đổi giá trị tuyệt đối của dịch vụ.
Công nghiệp gắn nguồn lực và tái cấu trúc
Giá trị sản xuất công nghiệp tăng; cơ cấu đa dạng gồm khai khoáng, điện, vật liệu xây dựng, chế biến thực phẩm và gỗ. Vùng đang tái cấu trúc theo hướng tăng ngành công nghệ cao, tận dụng lợi thế và gắn chiến lược công nghiệp chung.
Khai thác đá vôi ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh; nước khoáng ở Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế. Xi măng, gạch, đá xây dựng phát triển tại Thanh Hoá, Nghệ An, gắn nguyên liệu và nhu cầu xây dựng.
Sản xuất điện gồm nhiệt điện Nghi Sơn ở Thanh Hoá, Vũng Áng ở Hà Tĩnh; thuỷ điện Bản Vẽ ở Nghệ An, Hương Điền và A Lưới ở Huế. Điện gió, điện mặt trời phát triển mạnh tại Quảng Trị theo SGK. Chế biến thực phẩm và gỗ có cơ sở vừa, nhỏ ở nhiều địa phương.
Trên hình 14.4 trang 181, phân biệt kí hiệu nhà máy nhiệt điện, thuỷ điện, điện gió và khu công nghiệp. Nêu ngành–địa bàn rồi giải thích từ nguồn lực; không coi kí hiệu một nhà máy là toàn bộ cơ cấu công nghiệp của tỉnh.
Bài luyện
Cặp tên–loại nhà máy nào đúng theo bài?
Hai nhà máy được SGK nêu thuộc nhiệt điện và thuỷ điện.
Đây là các nhà máy sản xuất điện trong phần đang học.
Đúng. SGK nêu nhiệt điện Nghi Sơn tại Thanh Hoá, thuỷ điện Bản Vẽ tại Nghệ An.
Đã đảo loại nhà máy.
Lời giải
SGK nêu nhiệt điện Nghi Sơn tại Thanh Hoá, thuỷ điện Bản Vẽ tại Nghệ An. Cần đọc loại công trình theo tên và kí hiệu tương ứng.
Bài luyện
Quan hệ nào góp phần giải thích ngành vật liệu xây dựng?
Khai thác và chế biến vẫn cần quản lí tác động môi trường.
Đúng. Đá vôi là nguyên liệu quan trọng cho vật liệu xây dựng.
Cảnh quan du lịch không thay thế nguyên liệu và các điều kiện công nghiệp.
Công nghệ, vốn, thị trường và quản lí còn khác nhau.
Lời giải
Đá vôi là nguyên liệu quan trọng cho vật liệu xây dựng. Lợi thế nguyên liệu cần kết hợp thị trường, hạ tầng, công nghệ và yêu cầu môi trường.
Đọc sản phẩm qua mốc, không bỏ đoạn biến động
Bảng 14.3 trang 182 có **đá khai thác tính bằng triệu m³; đường bằng nghìn tấn; xi măng bằng triệu tấn; điện bằng tỉ kWh**. Đơn vị khác nhau nên không so trực tiếp con số giữa các sản phẩm.
Ví dụ sản lượng đường ở các mốc **2010, 2015, 2020, 2024** là **239,4; 297,2; 187,6; 199,8 nghìn tấn**: tăng, giảm rồi phục hồi, nhưng cuối kì còn thấp hơn đầu. Điện ở cùng bốn mốc là **1,1; 7,0; 22,4; 32,0 tỉ kWh**, tăng qua các mốc.
Nhận xét ngành tăng giá trị sản xuất không có nghĩa mọi sản phẩm hiện vật đều tăng liên tục. Cần chọn đúng chỉ tiêu trước khi dẫn chứng.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về đường qua bốn mốc?
Đúng. Dãy 239,4 → 297,2 → 187,6 → 199,8 có cả tăng và giảm.
Đã bỏ đoạn giảm và so sánh hai đầu kì.
2010–2015 và 2020–2024 là các đoạn tăng.
Nguồn dùng nghìn tấn, không triệu tấn.
Lời giải
Dãy 239,4 → 297,2 → 187,6 → 199,8 có cả tăng và giảm. 199,8 thấp hơn 239,4 nên mức phục hồi cuối chưa vượt đầu kì.
Bài luyện
Giá trị sản xuất công nghiệp tăng có chứng minh mọi sản phẩm đều tăng liên tục không?
Giá trị tổng hợp khác sản lượng từng sản phẩm.
Không thể đổi các sản phẩm khác đại lượng bằng thay đơn vị.
Sản lượng có biến động và phải kiểm dữ liệu.
Đúng. Chỉ tiêu tổng hợp phản ánh nhiều ngành, sản phẩm và giá.
Lời giải
Chỉ tiêu tổng hợp phản ánh nhiều ngành, sản phẩm và giá. Dãy sản lượng đường cho thấy một sản phẩm có thể biến động khác với xu hướng chung.
Đang học