Các vua Nguyễn thực thi chủ quyền ở Hoàng Sa và Trường Sa

Sơ đồ nối các hoạt động tiêu biểu với thời vua và tư liệu tương ứng.

Dưới thời **Gia Long**, quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa thuộc phủ Quảng Nghĩa. Triều đình lập lại hai đội **Hoàng Sa và Bắc Hải**, biên chế trong lực lượng quân đội, thực hiện nhiệm vụ thực thi chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo. Đây là hoạt động do nhà nước tổ chức, tiếp nối quá trình thực thi chủ quyền từ trước. Tư liệu cần được đọc theo bốn điểm: **ai chỉ đạo → lực lượng nào thực hiện → làm việc gì → ở đâu, khi nào**.

Dưới thời **Minh Mạng**, hoạt động thực thi chủ quyền tiếp tục được đẩy mạnh. Triều đình tổ chức đo đạc kết hợp vẽ bản đồ, cho dựng miếu thờ, trồng cây ở Hoàng Sa. Tư liệu 3 từ **Đại Nam thực lục** ghi hoạt động năm **1836**: Phạm Hữu Nhật vâng mệnh đưa binh thuyền đi Hoàng Sa, mang những bài gỗ đến dựng làm dấu. Chi tiết “vâng mệnh”, lực lượng binh thuyền và nhiệm vụ đo đạc, dựng dấu giúp nhận rõ sự chỉ đạo của triều đình. Các hoạt động tổ chức lực lượng, khảo sát, lập bản đồ và dựng dấu là những dẫn chứng cụ thể khi mô tả quá trình thực thi chủ quyền, thay vì chỉ nêu một kết luận chung.