Vị trí và phạm vi lãnh thổ Việt Nam

Việt Nam nằm ở **rìa phía đông bán đảo Đông Dương**, gần trung tâm khu vực **Đông Nam Á**. Trên đất liền, nước ta có chung đường biên giới với **Trung Quốc, Lào và Cam-pu-chia**; phía biển tiếp giáp Biển Đông. Xét theo các đới tự nhiên, nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến của bán cầu Bắc, thuộc khu vực châu Á gió mùa. Vị trí tiếp giáp đất liền và đại dương, gần các vành đai sinh khoáng, giúp giải thích nhiều đặc điểm tự nhiên sẽ học ở các bài sau. Để xác định trên bản đồ, trước hết tìm Đông Nam Á và bán đảo Đông Dương, sau đó tìm Việt Nam ở rìa phía đông. Dùng tên các nước và Biển Đông để đối chiếu; không chỉ dựa vào màu nền bản đồ.

Theo SGK, phần đất liền trải từ khoảng **8°34′B đến 23°23′B**, từ khoảng **102°09′Đ đến 109°28′Đ**. Cả hai giới hạn vĩ độ đều ở phía bắc Xích đạo; giới hạn kinh độ đều ở phía đông kinh tuyến gốc. Vùng biển kéo dài tới khoảng 6°50′B, từ khoảng 101°Đ đến trên 117°20′Đ ở Biển Đông. Vì thế, giới hạn tọa độ phần đất liền và giới hạn tọa độ vùng biển không giống nhau. Những số này mô tả vị trí khái quát, không tạo thành bốn cạnh của đường biên lãnh thổ. Khi đọc, phải nói rõ đang xét **phần đất liền** hay **vùng biển**. Chẳng hạn, không lấy vĩ độ cực nam đất liền làm giới hạn phía nam của toàn vùng biển.

Lãnh thổ Việt Nam là một khối thống nhất và toàn vẹn, gồm **vùng đất, vùng biển và vùng trời**. Vùng đất gồm phần đất liền và các đảo, quần đảo. Theo SGK dẫn Niên giám Thống kê năm 2024, tổng diện tích đất của các đơn vị hành chính hơn **331,3 nghìn km²**. Đường biên giới trên đất liền dài hơn 4 600 km. Quần đảo **Hoàng Sa thuộc thành phố Đà Nẵng**, quần đảo **Trường Sa thuộc tỉnh Khánh Hoà**, đều thuộc chủ quyền Việt Nam. SGK nêu vùng biển rộng khoảng **1 triệu km²**; đường bờ biển dài **3 260 km**, từ Quảng Ninh đến An Giang theo địa danh trên bản đồ năm 2025. Vùng trời là khoảng không gian trên lãnh thổ: trên biển, được xác định tới ranh giới bên ngoài lãnh hải và không gian trên các đảo. Không mở rộng vùng trời quốc gia ra toàn bộ vùng biển chỉ vì vùng biển có diện tích lớn.

Bản đồ trang 94 và bảng trang 97 của SGK có mốc **năm 2025**, sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Ở mốc này, cả nước có **34 tỉnh, thành phố**, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ. Chính quyền tại các đơn vị hình thành sau sắp xếp hoạt động từ ngày 1–7–2025. Khi xác định phạm vi một tỉnh, thành phố, đọc tên và đường địa giới trong chú giải, tìm các đơn vị hoặc quốc gia, vùng biển tiếp giáp. **Địa giới hành chính** phân chia đơn vị trong nước; **biên giới quốc gia** phân định lãnh thổ quốc gia. Hai loại đường có kí hiệu riêng. Theo toàn bảng diện tích 34 đơn vị năm 2025 trong SGK, Lâm Đồng lớn nhất (24 233,1 km²), Hưng Yên nhỏ nhất (2 514,8 km²). Số liệu đã làm tròn một chữ số thập phân. Bảng trích dưới đây giữ số liệu năm 2025 từ bảng SGK; đây không phải danh sách đủ 34 đơn vị. | Tỉnh, thành phố | Diện tích năm 2025 (km²) | | --- | --- | | Hà Nội | 3 359,8 | | Hưng Yên | 2 514,8 | | Gia Lai | 21 576,5 | | Lâm Đồng | 24 233,1 | Khi so sánh phải giữ cùng năm, đơn vị và phạm vi; không lấy diện tích tỉnh trước sắp xếp ghép vào bảng này. Chênh lệch diện tích được tính bằng diện tích lớn trừ diện tích nhỏ, vẫn giữ đơn vị km².