Tiến bộ kĩ thuật và tác động trong thế kỉ XIX

Trong thế kỉ XIX, nhiều thành tựu khoa học được ứng dụng vào kĩ thuật. Các cải tiến trong luyện kim, chế tạo máy và sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu giúp mở rộng khả năng sản xuất. Tiến bộ còn xuất hiện ở giao thông, liên lạc và nông nghiệp. | Lĩnh vực | Tiến bộ tiêu biểu trong bài | | --- | --- | | Sản xuất công nghiệp | Cải tiến luyện kim; chế tạo máy công cụ; sử dụng vật liệu, nhiên liệu mới | | Giao thông vận tải | Phát triển tàu thuỷ sử dụng động cơ hơi nước | | Điện và liên lạc | Phát minh về điện tạo cơ sở cho động cơ điện, điện thoại, vô tuyến điện | | Động lực | Động cơ đốt trong tạo tiền đề cho ô tô, máy bay phát triển về sau và thúc đẩy khai thác dầu mỏ | | Nông nghiệp | Phân hoá học; máy kéo hơi nước, máy cày nhiều lưỡi, máy gặt đập | “Đặt cơ sở” hoặc “tạo tiền đề” cho biết quan hệ phát triển; không có nghĩa mọi sản phẩm trong một dòng đều ra đời cùng năm.

Máy móc và phương pháp canh tác mới giúp tăng lượng sản phẩm làm ra trong một khoảng thời gian hoặc giảm thời gian cần để làm một lượng sản phẩm. Đó là **tăng năng suất lao động**. Những tiến bộ còn thúc đẩy các trung tâm công nghiệp và mạng lưới giao thông phát triển. Ví dụ minh hoạ: cùng một ngày và cùng số người, nhóm dùng máy phù hợp thu hoạch được diện tích lớn hơn nhóm làm thủ công. Đây là tình huống minh hoạ cách hiểu năng suất.

Kĩ thuật góp phần tạo nhiều của cải, mở rộng công nghiệp, giao thông và đời sống đô thị. Cùng quá trình công nghiệp hoá, tư sản và công nhân phát triển thành hai giai cấp cơ bản; phân hoá giàu nghèo và mâu thuẫn xã hội cũng sâu sắc. Vì vậy, cần đánh giá nhiều mặt: máy móc nâng khả năng sản xuất, nhưng tiền lương, giờ làm và điều kiện lao động còn phụ thuộc quan hệ xã hội, chính sách và đấu tranh của người lao động. Không thể từ “năng suất tăng” suy ngay “mọi công nhân đều sống tốt hơn như nhau”.