Tây Sơn chống Xiêm: Rạch Gầm – Xoài Mút

Sau khi thất bại trước Tây Sơn, Nguyễn Ánh cầu cứu vua Xiêm. Năm **1784**, quân Xiêm theo đường thuỷ và đường bộ tiến vào nước ta, chiếm vùng miền Tây Gia Định. Đây là cuộc xâm lược của quân Xiêm trong bối cảnh phong trào Tây Sơn. Tháng **1-1785**, Nguyễn Huệ tiến vào Gia Định, đóng đại bản doanh tại Mỹ Tho. Ông chọn đoạn **sông Tiền từ Rạch Gầm đến Xoài Mút** làm trận địa quyết chiến. Cần phân biệt năm quân Xiêm tiến vào (1784) với năm diễn ra chiến thắng quyết định (1785).

Đoạn Rạch Gầm – Xoài Mút có cù lao Thới Sơn giữa dòng, cây cối rậm rạp hai bên bờ và nhiều kênh rạch nhỏ.

Những điều kiện này thuận lợi để bố trí lực lượng mai phục trên sông và trên bờ. Địa thế chỉ tạo điều kiện; Nguyễn Huệ phải chủ động lựa chọn trận địa, bố trí quân và phối hợp thuỷ – bộ để phát huy lợi thế. Sơ đồ giúp nối điều kiện tự nhiên với cách tổ chức chiến đấu.

Theo mốc trong SGK, ngày **19-1-1785**, trận Rạch Gầm – Xoài Mút diễn ra. Tây Sơn nghi binh, nhử quân Xiêm vào đoạn sông đã bố trí mai phục. Khi đối phương lọt vào trận địa, nghĩa quân bất ngờ chặn đánh, phối hợp thuỷ quân và bộ binh, dùng thuyền, bè lửa đốt thuyền giặc. Quân Xiêm bị tiêu diệt gần hết; Tây Sơn giành thắng lợi nhanh chóng. Trình bày trận đánh cần đủ **thời gian – địa điểm – cách đánh – kết quả**, rồi mới giải thích ý nghĩa. Không đổi trận thuỷ chiến này thành một cuộc công thành ở Thăng Long.

Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút đập tan cuộc xâm lược của quân Xiêm, bảo vệ nền độc lập. Đây là một trong những trận thuỷ chiến lớn trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc. Từ cuộc đấu tranh chống chính quyền phong kiến, Tây Sơn thực hiện cả nhiệm vụ chống xâm lược, trở thành phong trào dân tộc. SGK dẫn Đại Nam thực lục về tâm lí sợ Tây Sơn của quân Xiêm sau thất bại. Dẫn chứng giúp thấy ảnh hưởng mạnh của chiến thắng; nó không phải bảng quân số dùng để tính chính xác số người tham chiến hoặc thiệt hại.