Phát triển kinh tế và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trên biển

Tài nguyên sinh vật tạo điều kiện đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thuỷ sản. Khoáng sản như dầu khí, muối có giá trị đối với công nghiệp và đời sống. Vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế cùng các vịnh kín thuận lợi cho cảng và vận tải biển; bãi biển, cảnh quan, hệ sinh thái và di sản tạo điều kiện phát triển du lịch. Mỗi thuận lợi cần được giải thích bằng quan hệ: điều kiện gì hỗ trợ hoạt động nào. Vịnh kín có thể thuận lợi xây cảng, nhưng còn cần độ sâu, hạ tầng kết nối và quản lí phù hợp; cảnh quan đẹp tạo tiềm năng du lịch, nhưng không tự bảo đảm chất lượng dịch vụ hoặc bảo tồn. Phát triển kinh tế cần gắn với bảo vệ môi trường và quyền, lợi ích hợp pháp của Việt Nam.

Biển nhiệt đới có bão và các thiên tai gây khó cho tàu thuyền, nuôi trồng, công trình và du lịch. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sạt lở bờ biển làm tăng yêu cầu thích ứng. Hạ tầng vùng biển, hải đảo ở nhiều nơi chưa đầy đủ, đồng bộ cũng hạn chế việc phát huy tiềm năng. Vì vậy, không thể chỉ liệt kê tài nguyên rồi kết luận mọi ngành đều phát triển thuận lợi. Cần xem cả rủi ro, khả năng kết nối, xử lí chất thải và tổ chức sản xuất. Ví dụ, cơ sở du lịch cần bảo vệ cảnh quan, quản lí rác và có phương án phù hợp trước thiên tai.

**Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982)** là khuôn khổ pháp lí quốc tế quan trọng về các vùng biển và quyền của quốc gia. Việt Nam có hệ thống pháp luật, trong đó có Luật Biên giới quốc gia và Luật Biển Việt Nam, làm cơ sở bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp trên biển. Cần dùng đúng thuật ngữ theo vùng: Việt Nam thực hiện **chủ quyền** đối với nội thuỷ, lãnh hải; **quyền chủ quyền, quyền tài phán** đối với vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa theo phạm vi pháp luật. Không gọi mọi quyền ở năm vùng biển là một chế độ hoàn toàn giống nhau. Vùng biển Việt Nam nằm trong Biển Đông; không đồng nhất toàn bộ Biển Đông với vùng biển thuộc Việt Nam. Việt Nam tăng cường hợp tác và kí các thoả thuận, hiệp định với nước láng giềng. SGK nêu hợp tác khai thác chung khu vực thềm lục địa chồng lấn với Ma-lai-xi-a năm 1992 và phân định thềm lục địa với In-đô-nê-xi-a năm 2003. Mỗi văn bản có phạm vi cụ thể, không tự đồng nghĩa mọi vùng biển đã được phân định hết.

SGK nêu khó khăn do các yêu sách phi lí và tình trạng chồng lấn giữa những vùng biển của các quốc gia, ảnh hưởng an ninh trên Biển Đông. Bảo vệ chủ quyền, quyền và lợi ích hợp pháp đòi hỏi cơ sở lịch sử, pháp lí, năng lực thực thi và sự hợp tác quốc tế. Việc giải quyết tranh chấp phải bằng **biện pháp hoà bình**, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Kiên quyết bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp gắn với giữ gìn hoà bình và hợp tác. Không dùng tin chưa kiểm chứng hoặc tự vẽ đường yêu sách để thay căn cứ chính thức. Ở mức học sinh, có thể học đúng kiến thức, đọc nguồn cơ quan nhà nước, giữ môi trường và chia sẻ thông tin đã kiểm. Hoạt động tuyên truyền cần nội dung có căn cứ, dùng thuật ngữ đúng, không kích động hoặc suy diễn từ một hình không rõ nguồn.