Giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu

**Giảm nhẹ biến đổi khí hậu** hướng vào giảm phát thải khí nhà kính hoặc tăng khả năng hấp thụ chúng. **Thích ứng với biến đổi khí hậu** hướng vào điều chỉnh hoạt động, cách sống và hệ thống sản xuất để giảm thiệt hại, phù hợp hơn với điều kiện khí hậu thay đổi. Hai hướng cần kết hợp. Ví dụ, sử dụng năng lượng hiệu quả góp phần giảm phát thải; điều chỉnh mùa vụ để tránh thời kì bất lợi giúp sản xuất thích ứng. Một biện pháp có thể có nhiều lợi ích, nên khi phân loại cần đọc **mục tiêu chính được nêu trong tình huống**, không chỉ nhìn tên việc làm.

Tiết kiệm, sử dụng hiệu quả năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo phù hợp góp phần giảm phát thải. Bảo vệ, phục hồi rừng giúp duy trì và tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính. Giảm lượng chất thải, sử dụng tài nguyên hợp lí cũng có ý nghĩa. Cần giải thích cơ chế: dùng ít năng lượng hơn cho cùng nhu cầu có thể giảm phát thải liên quan; cây rừng hấp thụ khí các-bô-níc trong quá trình sinh trưởng. Không suy rằng chỉ một hành động sẽ lập tức chấm dứt biến đổi khí hậu. Hiệu quả còn phụ thuộc quy mô, cách thực hiện và sự phối hợp.

Trong nông nghiệp, có thể điều chỉnh mùa vụ, chọn giống phù hợp và sử dụng nước tiết kiệm để giảm tác hại của hạn, nóng hoặc những biến động khí hậu. Trong quản lí nước, cần phối hợp dự trữ, cấp nước, tiêu thoát và kiểm soát chất lượng, mặn theo điều kiện lưu vực. Cơ sở hạ tầng và hoạt động sinh kế cũng cần tính tới nguy cơ thiên tai, ngập hoặc thiếu nước. Những việc này có trọng tâm **giảm mức tổn thương, tăng khả năng ứng phó**, không trực tiếp đồng nghĩa với giảm lượng khí nhà kính. Đề xuất phải phù hợp nơi thực hiện: cùng một biện pháp chưa chắc thích hợp mọi vùng. Với kế hoạch địa phương, cần thông tin chính thức về điều kiện, rủi ro và hướng dẫn có thẩm quyền.

Học sinh có thể sử dụng điện, nước và vật dụng tiết kiệm; hạn chế lãng phí; tham gia chăm sóc cây, bảo vệ môi trường theo hoạt động phù hợp của gia đình, nhà trường. Tìm hiểu biểu hiện, tác động và hướng dẫn ứng phó từ nguồn chính thức giúp lựa chọn có căn cứ. Khi đề xuất một việc, nêu rõ việc gì, mục tiêu gì và vì sao có ích. Chẳng hạn, giảm lãng phí điện hướng tới sử dụng năng lượng hiệu quả; tìm hiểu rủi ro khí hậu của nơi sống giúp chuẩn bị phù hợp. Không cần hứa một việc nhỏ sẽ giải quyết toàn bộ vấn đề.

Đặt **biến đổi khí hậu ở Việt Nam** ở trung tâm. Tạo các nhánh: biểu hiện; tác động tới thuỷ văn, đất, sinh vật; giảm nhẹ; thích ứng. Mỗi nhánh cần một dẫn chứng hoặc một chuỗi giải thích, không chỉ tên mục. Ví dụ: mưa biến động → nguồn nước theo mùa thay đổi → điều chỉnh sử dụng nước; phát thải khí nhà kính → sử dụng năng lượng hiệu quả. Ghi nguồn và thời kì cho số liệu, giữ đúng địa danh trong nguồn nếu dùng dẫn chứng lịch sử. Có thể bổ sung việc làm phù hợp của bản thân và giải thích nó thuộc hướng nào.