Đọc đường cơ sở và đường phân định Vịnh Bắc Bộ

**Đường cơ sở** là căn cứ tính chiều rộng lãnh hải. **Đường phân định Vịnh Bắc Bộ** là đường phân định vùng biển giữa Việt Nam và Trung Quốc theo hiệp định. **Đường đóng cửa vịnh** là đối tượng thể hiện cửa vịnh trên lược đồ. Ba đối tượng có chức năng, kí hiệu khác nhau; đọc màu và kiểu nét trong chú giải trước khi lần theo đường. Chủ đề này dùng lược đồ SGK 164 cùng bảng 163 để đọc đường cơ sở; lược đồ 165 cùng bảng 166 để đọc đường phân định. Hình hướng dẫn trong bài chỉ giúp phân biệt cách đọc, không thay bản đồ chính thức.

Bảng SGK 163 và lược đồ 164 dùng các mốc **A1–A24**. Ví dụ A1 ở Hòn Nhạn thuộc quần đảo Thổ Chu, An Giang; A6 ở Hòn Hải thuộc khu vực Phú Quý, Lâm Đồng; A11 ở đảo Cồn Cỏ, Quảng Trị. Tên địa phương trong bài theo bản sách 2026. Dùng bảng để tìm tên, sau đó tìm kí hiệu tương ứng trên lược đồ; không đoán vị trí từ tên tỉnh. Tuyên bố ngày **21/2/2025** bổ sung đường cơ sở trong Vịnh Bắc Bộ, từ **A11 đến A24**. Vì vậy, một lược đồ chỉ có đoạn công bố năm 1982 chưa thể hiện đầy đủ đường cơ sở được sách mới giới thiệu. **A24 trùng điểm 1 của Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ năm 2000**. Bảng còn nêu điểm 0 chưa xác định toạ độ; lược đồ dùng nét riêng cho đoạn chưa xác định. Không tự điền toạ độ hoặc coi điểm 0 là một điểm đã có vị trí chính xác như A1–A24. Tuyên bố 2025 cũng quy định đường cơ sở quanh Bạch Long Vĩ theo ngấn nước triều thấp nhất dọc bờ đảo; không áp máy móc cách nối mốc của bờ lục địa cho mọi đảo.

Hiệp định Việt Nam–Trung Quốc về phân định Vịnh Bắc Bộ được kí ngày **25/12/2000**. Đường phân định trên lược đồ SGK 165 nối lần lượt **21 điểm đánh số 1–21**, đối chiếu toạ độ tại bảng 166. Đây là một hệ đánh số khác A1–A24 của đường cơ sở, dù A24 trùng điểm 1 hiệp định. Đoạn từ **điểm 1 đến điểm 9** phân định lãnh hải; đoạn từ **điểm 9 đến điểm 21** phân định vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Do đó không gọi toàn bộ 21 điểm là đường biên giới lãnh hải. Trên lược đồ cũng phải phân biệt đường phân định với đường đóng cửa vịnh bằng chú giải. Cách đọc: tìm điểm đầu, lần theo các điểm theo thứ tự, đối chiếu bảng khi cần và nêu đúng đối tượng pháp lí của từng đoạn. Không lấy mã điểm ở một bảng khác để nối vào đường của hiệp định.

Việt Nam có nhiều đảo ven bờ và hai quần đảo **Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam**. SGK bản 2026 giới thiệu các đặc khu biển đảo theo đơn vị hành chính sau sắp xếp, chẳng hạn Cát Hải ở Hải Phòng, Hoàng Sa ở Đà Nẵng, Trường Sa ở Khánh Hoà, Côn Đảo ở Thành phố Hồ Chí Minh, Phú Quốc ở An Giang. Khi xác định đảo trên bản đồ, đọc vị trí và tên đảo trước, sau đó dùng bảng hoặc nguồn hành chính có mốc để nêu đơn vị quản lí. Sắp xếp địa giới trong nước không tự tạo hoặc thay đổi đường phân định biển quốc tế. Bản đồ lịch sử phải giữ bối cảnh thời kì của nó.

Mở SGK 163–166. Với đường cơ sở, lần lượt tìm **A1 đến A24** bằng cách ghép mã trong bảng với kí hiệu lược đồ; đánh dấu các mốc chưa tìm được để kiểm lại, ghi riêng điểm 0 chưa xác định. Với đường phân định, tìm dãy **1–21**, chỉ ra đoạn 1–9 và 9–21, rồi nhận diện đường đóng cửa vịnh theo chú giải. Lập bảng kết quả gồm: mã điểm, địa điểm hoặc toạ độ theo nguồn, đối tượng đường, trang đã đối chiếu. Có thể chọn vài điểm để trình bày cách đọc, nhưng vẫn cần thực hành tìm đủ các mốc được yêu cầu. Không vẽ thêm đường ranh hoặc tự sửa vị trí. Câu luyện sau kiểm cách chọn nguồn, không thay thao tác đọc bản đồ.