Chống thoái hoá và sử dụng hợp lí đất

**Thoái hoá đất** làm độ phì giảm, ảnh hưởng năng suất cây trồng; ở nơi bị nặng, đất có thể không còn sử dụng được cho trồng trọt. Vì đất là nguồn lực quan trọng cho nông, lâm nghiệp, ngăn suy thoái giúp duy trì sản xuất và môi trường sống. SGK khái quát diện tích đất thoái hoá khoảng **10 triệu ha, khoảng 30% diện tích cả nước**. Mục này không nêu năm của bộ số liệu, nên dùng đúng như dẫn chứng quy mô trong sách, không gọi là số đo năm đang học. Chứng minh tính cấp thiết cần kết hợp **quy mô, biểu hiện và hậu quả**. Chỉ nói “đất rất quan trọng” chưa cho thấy vấn đề đang ảnh hưởng ra sao.

Ở trung du, miền núi, đất có thể bị xói mòn, rửa trôi, bạc màu, trở nên khô cằn và nghèo dinh dưỡng. Duyên hải Nam Trung Bộ có nơi đối mặt nguy cơ hoang mạc hoá. Ở vùng cửa sông, ven biển và những khu thấp, nhiễm mặn, nhiễm phèn, ngập úng làm khó sử dụng đất. Mỗi biểu hiện cần gắn điều kiện địa phương để giải thích tác động tới sản xuất. Một ảnh đất trống có thể gợi vấn đề lớp phủ, nhưng muốn đánh giá mức thoái hoá cần thêm thông tin về đất, quá trình sử dụng và thời gian. Phân biệt điều nhìn thấy với kết luận cần dữ liệu.

Đọc từng hàng: vấn đề nào thì cần biện pháp tác động vào vấn đề ấy.

Địa hình nhiều đồi núi, độ dốc và mưa lớn tập trung theo mùa tạo điều kiện xói mòn, rửa trôi. Hạn hán, ngập lụt, nước biển dâng và những biến động khí hậu cũng góp phần làm vấn đề nghiêm trọng hơn ở nơi phù hợp. Hoạt động con người như phá rừng, đốt rừng làm nương rẫy làm mất lớp phủ, tăng xói mòn. Canh tác thiếu cải tạo đất và lạm dụng chất hoá học có thể làm giảm chất lượng, gây ô nhiễm đất. Một khu đất có thể chịu nhiều tác động cùng lúc: sườn dốc gặp mưa lớn dễ mất đất hơn khi lớp phủ bị phá. Phân tích cần chỉ rõ điều kiện tự nhiên và hoạt động sử dụng góp phần như thế nào.

Bảo vệ, trồng rừng và phủ xanh đất trống giúp hạn chế xói mòn, giữ đất, nhất là ở đầu nguồn và vùng dốc. Bảo vệ rừng ven biển còn gắn với môi trường vùng bờ. Củng cố công trình thuỷ lợi, đê ven biển và duy trì nguồn nước ngọt phù hợp góp phần hạn chế khô hạn, mặn hoá, phèn hoá. Bổ sung hữu cơ và cải tạo đất hợp lí giúp duy trì dinh dưỡng, hoạt động sinh vật đất và độ phì. Các biện pháp cần phối hợp theo hiện trạng, điều kiện tự nhiên và cách sử dụng. Muốn chọn đúng, hãy trả lời: đất đang bị ảnh hưởng gì, nguyên nhân nào có thể tác động, biện pháp giải quyết khâu nào?

Theo nhiệm vụ SGK trang 142, chọn **một** trong hai nội dung: nhóm đất chủ yếu và giá trị sử dụng; hoặc hiện tượng thoái hoá và biện pháp cải tạo. Xác định phạm vi địa phương và nguồn thông tin có thời điểm. Với nội dung thứ nhất, lập bảng nhóm đất–phân bố–hoạt động. Với nội dung thứ hai, lập bảng biểu hiện–nguyên nhân–biện pháp rồi viết đoạn giải thích. Dùng ảnh đã xác định địa điểm nếu có; ghi phần nào quan sát được, phần nào lấy từ nguồn. Sản phẩm là báo cáo ngắn có dẫn chứng, không chỉ danh sách tên đất.