Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ

Đến đầu thế kỉ XVIII, thực dân Anh đã lập 13 thuộc địa ở Bắc Mỹ. Trên lược đồ SGK trang 7, vùng này nằm dọc bờ Đại Tây Dương ở phía đông Bắc Mỹ, khác với toàn bộ lãnh thổ nước Mỹ hiện nay. Đọc chú giải và tên vùng để xác định đúng không gian lịch sử. Kinh tế tư bản chủ nghĩa ở các thuộc địa phát triển nhưng bị chính quyền Anh kìm hãm bằng thuế nặng, độc quyền buôn bán và những luật cấm. Mâu thuẫn giữa thuộc địa với **chính quốc** — nước cai trị thuộc địa — ngày càng sâu sắc. Nhân dân thuộc địa đấu tranh để giành độc lập, tự do phát triển kinh tế và văn hóa. Tháng 12/1773, nhân dân Bô-xtơn tấn công ba tàu chở chè của Anh để phản đối chính sách thuế. Những yêu cầu bãi bỏ luật cấm không được chấp nhận; tháng 4/1775, chiến tranh bùng nổ.

G. Oa-sinh-tơn là nhân vật tiêu biểu gắn với lãnh đạo cuộc chiến tranh. Tầng lớp tư sản và chủ nô lãnh đạo; nhiều tầng lớp nhân dân tham gia đấu tranh. | Thời gian | Sự kiện chính | |---|---| | 1775 | Chiến tranh bùng nổ. | | 1776 | Thành lập Hợp chúng quốc Mỹ. | | 1777 | Chiến thắng Xa-ra-tô-ga. | | 1781 | Chiến thắng I-oóc-tao. | | 1783 | Anh công nhận độc lập. | Bảng dựa vào sơ đồ SGK trang 10. Năm 1776 là mốc tuyên bố độc lập, không có nghĩa ngay lúc đó Anh đã công nhận. Cần đọc các mốc nối tiếp để thấy độc lập được tuyên bố và được bảo vệ bằng đấu tranh. Chiến thắng Xa-ra-tô-ga tháng 10/1777 là bước ngoặt; I-oóc-tao tháng 10/1781 là thắng lợi quyết định về quân sự. Mốc Anh công nhận độc lập gắn với Hòa ước Pa-ri tháng 9/1783.

Cuộc chiến tranh lật đổ ách thống trị của thực dân Anh, đưa tới sự thành lập Hợp chúng quốc Mỹ, mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển. Thắng lợi còn cổ vũ phong trào đấu tranh giành độc lập ở nhiều nước cuối thế kỉ XVIII–đầu XIX. **Hình thức** là chiến tranh giải phóng: các thuộc địa đấu tranh chống chính quốc để giành độc lập. **Tính chất** là cách mạng tư sản: thắng lợi mở đường phát triển chủ nghĩa tư bản, giai cấp tư sản và tầng lớp chủ nô lãnh đạo. Kết quả chính trị là chế độ cộng hòa tổng thống. Hai cách gọi nói về hai mặt của cùng cuộc đấu tranh. Đối chiếu với Anh: cả hai cùng mở đường cho chủ nghĩa tư bản, nhưng Anh có quý tộc mới cùng lãnh đạo và hình thức nội chiến; ở Bắc Mỹ, chủ nô cùng tư sản lãnh đạo và hình thức chiến tranh giải phóng thuộc địa.

Tuyên ngôn Độc lập Mỹ năm 1776 khẳng định các quyền bình đẳng, quyền sống, tự do và mưu cầu hạnh phúc. Khi đọc tư liệu, phân biệt điều văn kiện **tuyên bố** với việc những quyền ấy được thực hiện đến đâu trong xã hội. Việc có tuyên bố bình đẳng không đủ chứng minh mọi tầng lớp đã thực sự có quyền ngang nhau. SGK trang 11 và SGV trang 36–37 chỉ ra Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dẫn lời về các quyền ấy trong Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945. Để tự tìm hiểu, mở hai văn kiện, ghi tên và thời điểm, đánh dấu phần được dẫn, rồi giải thích sự liên hệ bằng căn cứ văn bản. Giữ rõ bối cảnh 1776 và 1945; không coi hai cuộc đấu tranh là cùng một sự kiện. Câu luyện chỉ kiểm cách đối chiếu, không thay cho sản phẩm sưu tầm.