Vị trí và địa hình châu Âu

Châu Âu là bộ phận phía tây của lục địa Á–Âu, ngăn cách với châu Á bởi dãy U-ran theo phạm vi được học. Phần lớn lãnh thổ nằm từ khoảng 36°B đến 71°B, chủ yếu trong đới ôn hòa của bán cầu Bắc. Phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía tây giáp Đại Tây Dương, phía nam giáp Địa Trung Hải và Biển Đen, phía đông tiếp giáp châu Á. Diện tích trên 10 triệu km²; trong các châu lục, châu Âu chỉ lớn hơn châu Đại Dương. Đường bờ biển bị cắt xẻ mạnh, nhiều bán đảo và biển, vịnh ăn sâu vào đất liền. “Cắt xẻ” mô tả hình dạng bờ biển, không có nghĩa toàn bộ lãnh thổ đều là đảo.

Đồng bằng chiếm khoảng hai phần ba diện tích châu Âu, gồm đồng bằng Bắc Âu, Đông Âu, trung lưu và hạ lưu Đa-nuýp. Nguồn gốc hình thành khác nhau khiến bề mặt các đồng bằng không giống nhau: Đông Âu có đất cao, đồi thoải xen vùng thấp; trung lưu Đa-nuýp tương đối thấp, bằng phẳng. Miền núi gồm núi già và núi trẻ. Núi già phân bố ở phía bắc, vùng trung tâm và phía đông, như Xcan-đi-na-vi, U-ran; phần lớn có độ cao trung bình hoặc thấp. Núi trẻ chủ yếu ở phía nam, như An-pơ, Các-pát, Ban-căng. Trong nhóm này, An-pơ nổi bật với nhiều đỉnh cao trên 4 000 m. Cần nhận biết cả dạng địa hình, đặc điểm và nơi phân bố. Không coi mọi đồng bằng đều phẳng tuyệt đối hoặc mọi dãy núi đều có độ cao như An-pơ.

Mở hình 1 trang 97 SGK. Đọc thang màu độ cao trong chú giải, rồi đối chiếu màu với các vùng. Tìm đồng bằng Đông Âu ở phía đông và đồng bằng Bắc Âu; tiếp tục tìm Xcan-đi-na-vi ở phía bắc, U-ran phía đông và An-pơ, Các-pát, Ban-căng phía nam. Chú giải còn có kí hiệu thực vật, khoáng sản và mũi tên dòng biển. Mỗi nhóm biểu thị một nội dung khác nhau: màu độ cao giúp đọc địa hình, kí hiệu cây giúp nhận biết thảm thực vật, mũi tên giúp theo dõi dòng biển. Không dùng một kí hiệu thay cho mọi đặc điểm. Khi chỉ vị trí, kết hợp tên với hướng và các đối tượng gần đó. Nếu giới thiệu ảnh một cảnh quan, ghi tên, vị trí, đặc điểm quan sát được và nguồn ảnh; không dùng ảnh không rõ địa điểm để khẳng định đó là một dãy núi cụ thể.