Văn hóa và giáo dục thời Trần

Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo đều được coi trọng. Nho giáo ngày càng có vị thế, nhiều nhà nho giữ chức vụ quan trọng như Chu Văn An, Trương Hán Siêu. Phật giáo vẫn được tôn sùng; Trần Nhân Tông sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. Quốc Tử Giám được mở rộng. Ngoài trường của triều đình, nhiều trường công và trường tư xuất hiện; trường Huỳnh Cung gắn với việc dạy học của Chu Văn An. Thi Nho học được tổ chức thường xuyên, quy củ hơn. Các hoạt động ấy giúp phát triển học tập và tuyển chọn người có học để làm việc nước.

Có thể lập bảng theo ba cột: lĩnh vực, thành tựu tiêu biểu, ý nghĩa. Chọn một vài dẫn chứng chắc chắn thay vì ghép mọi tên gọi vào cùng một lĩnh vực. | Lĩnh vực | Dẫn chứng tiêu biểu | |---|---| | Sử học | Lê Văn Hưu biên soạn Đại Việt sử ký. | | Quân sự | Trần Quốc Tuấn với Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông bí truyền thư. | | Y học | Tuệ Tĩnh nghiên cứu, viết sách về cây thuốc nam. | | Văn học | Cả chữ Hán và chữ Nôm tiếp tục phát triển. | Đại Việt sử ký là bộ quốc sử đầu tiên, thể hiện ý thức ghi chép lịch sử đất nước. Văn học thời Trần thể hiện lòng yêu nước, niềm tự hào, khát vọng hòa bình và đời sống xã hội. Sự phát triển văn học chữ Nôm góp phần thể hiện bản sắc dân tộc. Nội dung y học ở đây là thành tựu lịch sử, không phải hướng dẫn sử dụng cây thuốc.

Kinh đô Thăng Long, thành Tây Đô, lăng mộ vua Trần và tháp Phổ Minh là những công trình tiêu biểu. Nghệ thuật diễn xướng có chèo, tuồng, hát xẩm, múa rối. Kiến trúc, điêu khắc và sinh hoạt nghệ thuật cùng góp phần làm phong phú văn hóa Đại Việt. Theo SGK chỉnh lí 2026, tháp Phổ Minh và Đền Trần được giới thiệu tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình. Đây là địa chỉ hiện nay để tìm hiểu di tích, không phải tên đơn vị hành chính thời Trần. Để giới thiệu một thành tựu trong khoảng 7–10 câu, chọn nguồn và hình có chú thích; nêu tên, thời kì, nét tiêu biểu; giải thích giá trị; phân biệt phần lịch sử với hiện trạng hoặc công trình tưởng niệm ngày nay. Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trong ảnh hiện nay không nên được gọi là tượng đúc từ thời Trần. Phần lập bảng, viết giới thiệu cần thực hiện riêng ngoài câu luyện.