Văn hóa Đông Nam Á từ thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

Từ thế kỉ XIII, Phật giáo Tiểu thừa phổ biến ở Lan Xang, Cam-pu-chia, các vương quốc trên vùng đất Thái Lan và Mi-an-ma. Chùa vừa là nơi thờ phụng, vừa là nơi sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Hồi giáo được thương nhân A-rập và Ấn Độ truyền bá vào khu vực từ khoảng thế kỉ XII–XIII. Về sau, nhiều vương quốc Hồi giáo được thành lập. Sự truyền bá diễn ra khác nhau giữa các nơi; không thể hiểu rằng toàn bộ Đông Nam Á cùng theo một tôn giáo hoặc đều thay đổi tôn giáo cùng lúc.

Cư dân Đông Nam Á tiếp thu những hệ thống chữ đã có và sáng tạo chữ viết phù hợp với ngôn ngữ của mình. Người Thái có chữ viết trên cơ sở chữ Phạn từ thế kỉ XIII; người Lào có chữ viết từ thế kỉ XIV. Người Việt sáng tạo chữ Nôm trên cơ sở chữ Hán. Có chữ viết riêng, văn học viết được phát triển bên cạnh văn học dân gian. Những tác phẩm như Truyện sử Mã Lai cho thấy đời sống văn học phong phú của khu vực. Tiếp thu văn hóa bên ngoài là cơ sở, còn lựa chọn và biến đổi để thể hiện ngôn ngữ, đời sống địa phương là sự sáng tạo của cư dân.

Nhiều công trình tôn giáo được xây dựng, như quần thể Ăng-co ở Cam-pu-chia và các chùa trên vùng đất Mi-an-ma, Thái Lan. Kiến trúc, tượng thần, tượng Phật và những bức chạm nổi thể hiện ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc cùng tài năng, cách thể hiện riêng của cư dân Đông Nam Á. Khi quan sát một hình công trình trong SGK, cần đọc chú thích để xác định tên và nơi có công trình, rồi mô tả chi tiết nhìn thấy: hình dáng tháp, cách bố trí, tượng hay phù điêu. Từ đó mới nhận xét giá trị kiến trúc, điêu khắc; một ảnh hiện nay không tự cho biết toàn bộ niên đại xây dựng hoặc mọi lần sửa chữa.

Chọn một thành tựu đã học, tìm thông tin trong SGK hoặc nguồn chính thức của cơ quan văn hóa. Ghi tên, nơi có thành tựu, thời kì, đặc điểm nổi bật và nguồn. Nếu dùng ảnh, ghi nguồn ảnh và kiểm tra ảnh đúng công trình. Một phần giới thiệu ngắn có thể gồm: thành tựu nào; có đặc điểm gì; những đặc điểm đó cho thấy giá trị nào; vì sao cần trân trọng, bảo tồn. Ví dụ, với một hệ thống chữ viết, giá trị cần giải thích là khả năng thể hiện ngôn ngữ và hỗ trợ văn học, không phải vẻ đẹp của đền tháp. Cần tự thực hiện phần tìm hiểu và trình bày; trắc nghiệm chỉ kiểm cách làm.