Thực hành tìm hiểu lịch sử Cộng hòa Nam Phi

Bài thực hành gợi ý quá trình thành lập Cộng hòa Nam Phi, chế độ phân biệt chủng tộc A-pác-thai hoặc tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi. Chọn một nội dung, xác định sự kiện và khoảng thời gian, rồi tìm tư liệu thay vì viết về mọi mặt của đất nước. Ví dụ, có thể tìm hiểu cuộc bầu cử dân chủ năm 1994 và việc Nen-xơn Man-đê-la trở thành tổng thống. Tư liệu cần giúp trả lời: bối cảnh trước sự kiện là gì, diễn biến chính thế nào, nhân vật liên quan và ý nghĩa ra sao? Bản đồ giúp xác định Cộng hòa Nam Phi ở phía nam châu Phi; tên một quốc gia này khác tên toàn châu lục. Nguồn có thể là sách, cơ quan chính thức Nam Phi, Liên hợp quốc hoặc tư liệu có xuất xứ rõ. Ghi tên tài liệu, cơ quan, thời điểm sự kiện và nguồn ảnh. Ngày công bố bài viết không thay năm sự kiện được kể.

Năm 1948, chính quyền Nam Phi triển khai chính sách phân biệt chủng tộc A-pác-thai. Quyền lực do thiểu số người da trắng nắm giữ; người da đen bị tước nhiều quyền, trong đó có quyền bầu cử, bị phân biệt về nơi sống và điều kiện đời sống. Đây là chính sách của một chế độ lịch sử, không phải đặc điểm để đánh giá mọi người có cùng màu da. Cuộc đấu tranh chống phân biệt chủng tộc kéo dài, trong đó có vai trò Đại hội Dân tộc Phi (ANC) và Nen-xơn Man-đê-la. Năm 1990, ANC được hợp pháp hóa, Man-đê-la được trả tự do ngày 11/2; quá trình đàm phán và bãi bỏ các luật phân biệt mở đường cho bầu cử dân chủ.

Đọc từng mốc cùng sự kiện, tránh gộp các bước khác nhau.

Nam Phi trở thành nước cộng hòa ngày 31/5/1961, khi chế độ A-pác-thai vẫn tồn tại. Vì vậy không dùng mốc thành lập cộng hòa thay mốc chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc. Tháng 4/1994, Nam Phi tổ chức bầu cử dân chủ không phân biệt chủng tộc. Ngày 10/5/1994, Man-đê-la nhậm chức tổng thống da màu đầu tiên. Bầu cử và nhậm chức là hai sự kiện có liên hệ, nhưng khác thời điểm, nội dung. Sơ đồ đặt một số mốc theo thứ tự, không theo tỉ lệ độ dài thời gian. Ý nghĩa của chuyển đổi năm 1994 là bước ngoặt chấm dứt chế độ A-pác-thai, mở rộng quyền dân chủ và tạo điều kiện hòa hợp. Không từ đó suy mọi khó khăn xã hội đã được giải quyết ngay.

Lập đề cương ba phần. Mở đầu nêu sự kiện, thời gian và nơi diễn ra. Nội dung chính trình bày bối cảnh, nhân vật, tiến trình, dẫn chứng từ tư liệu đã chọn. Kết luận giải thích ý nghĩa, không chỉ lặp lại năm. Với ví dụ 1994, có thể nối ba ý: A-pác-thai tước quyền → đấu tranh, đàm phán và bầu cử dân chủ → chính quyền mới, quyền dân chủ và hòa hợp. Dùng các mốc đã đối chiếu, ghi nguồn ngay với tư liệu hoặc ở danh mục cuối. Nếu dùng ảnh, chú thích rõ ảnh chụp sự kiện nào; ảnh nhậm chức không phải ảnh toàn bộ quá trình bầu cử. Viết báo cáo, trình bày theo đề cương, dùng dẫn chứng giải thích nhận xét và tiếp nhận trao đổi để hoàn thiện. Bài luyện kiểm cách đọc mốc và lập luận; sản phẩm thực hành vẫn là báo cáo và phần trình bày đã chuẩn bị.