Thời Đường và kinh tế Minh–Thanh

Nhà Đường tồn tại 618–907. Bộ máy nhà nước được hoàn chỉnh, đặc biệt dưới thời Đường Thái Tông. Triều đình cử người cai quản địa phương và mở các khoa thi để chọn người đỗ đạt làm quan. Khoa cử tạo thêm cách tuyển dụng dựa vào việc học và thi, thay vì chỉ dựa vào dòng dõi. Về đối ngoại, các hoàng đế tiếp tục chính sách xâm lược, mở rộng lãnh thổ: chinh phục Tây Vực, xâm lược Triều Tiên và củng cố chế độ cai trị ở An Nam đô hộ phủ. Khi trình bày, cần phân biệt chính sách tổ chức nhà nước với chính sách xâm lược; sự thịnh vượng về kinh tế không làm thay đổi tính chất của những cuộc xâm lược ấy.

Nhà Đường giảm thuế và thực hiện chế độ quân điền: lấy ruộng công, ruộng bỏ hoang chia cho nông dân. Người dân có thêm điều kiện canh tác; những kĩ thuật chọn giống, xác định thời vụ được áp dụng, góp phần phát triển nông nghiệp. Thủ công nghiệp có các xưởng luyện sắt, đóng thuyền với nhiều người làm việc. Các thành thị như Trường An, Lạc Dương phồn thịnh; quan hệ buôn bán mở rộng tới nhiều nước châu Á. Những tuyến giao thông có từ trước phát triển thành con đường tơ lụa nổi tiếng, nối hoạt động giao thương Đông–Tây. SGK dẫn tư liệu trong Lịch sử Trung Quốc của Nguyễn Gia Phu, Nguyễn Huy Quý, NXB Giáo dục,2003, mô tả đời sống thời Đường Thái Tông sung túc, ngựa bò nhiều, người đi xa thuận tiện về lương thực. Những chi tiết ấy là dẫn chứng để nhận xét sự thịnh vượng trong đoạn tư liệu, cần đọc cùng thông tin về chính sách và sản xuất.

| Lĩnh vực | Biểu hiện thời Minh–Thanh | |---|---| | Nông nghiệp | Kĩ thuật gieo trồng tiến bộ, diện tích và sản lượng lương thực tăng. | | Thủ công nghiệp | Xưởng tương đối lớn, thuê nhiều nhân công; có chuyên môn hóa, sản phẩm đa dạng. | | Thương nghiệp | Thành thị, thương cảng phát triển; giao thương với Đông Nam Á, Ấn Độ, Ba Tư… | Đồ sứ được chế tác tinh xảo, nghề dệt có các xưởng lớn tại Tô Châu, Tùng Giang; nghề đóng tàu tạo ra những thuyền lớn. Bắc Kinh, Nam Kinh phồn thịnh; các thương cảng mở rộng buôn bán. Những dẫn chứng này cần được xếp đúng lĩnh vực để nhận ra nền kinh tế phát triển trên nhiều mặt. Điểm mới đáng chú ý là các xưởng có chủ bỏ vốn và thuê nhân công, thể hiện quan hệ chủ–thợ. Mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa xuất hiện, nhưng còn nhỏ bé, chưa đủ sức chi phối mạnh mẽ kinh tế–xã hội Trung Quốc.