Thành thị trung đại Tây Âu

Từ cuối thế kỉ XI, sản xuất thủ công và trao đổi hàng hóa phát triển ở Tây Âu. Một số thợ thủ công rời lãnh địa, tập trung tại những nơi thuận tiện giao thông như bến sông, chỗ giao nhau của đường đi. Họ làm và bán sản phẩm; người buôn bán cũng đến trao đổi hàng. Những điểm tập trung ấy dần trở thành thành thị. Bên cạnh các thành thị mới, một số đô thị cũ được phục hồi; một số thành thị do lãnh chúa xây dựng. Vì thế, không phải mọi thành thị đều có cùng một cách hình thành. Cư dân chủ yếu của thành thị là thợ thủ công và thương nhân. Chẳng hạn, một nơi gần bến sông giúp vận chuyển hàng dễ hơn. Khi thợ làm giày, thợ dệt và người buôn bán cùng tập trung, việc chuyên làm sản phẩm để trao đổi có điều kiện phát triển. Đây là ví dụ minh họa cho sự gắn bó giữa sản xuất, trao đổi và nơi cư trú.

| Lãnh địa phong kiến | Thành thị trung đại | |---|---| | Nông nghiệp giữ vai trò chính. | Thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển. | | Chủ yếu làm ra sản phẩm để đáp ứng nhu cầu trong lãnh địa. | Sản phẩm được làm ra để trao đổi, buôn bán nhiều hơn. | | Nông nô lệ thuộc lãnh chúa. | Thợ thủ công và thương nhân là cư dân chủ yếu. | Sự phát triển của thành thị góp phần phá vỡ nền kinh tế tự cấp tự túc trong lãnh địa, thúc đẩy kinh tế hàng hóa. Các hình thức kinh tế này có thể cùng tồn tại; thành thị ra đời không làm mọi lãnh địa biến mất ngay.

Về kinh tế, thành thị thúc đẩy sản xuất và trao đổi hàng hóa, tạo sự gắn kết giữa các vùng. Về chính trị, sự phát triển của thành thị góp phần làm suy yếu tình trạng phong kiến phân quyền và tạo điều kiện cho các quốc gia thống nhất. Đây là đóng góp trong một quá trình, không phải chỉ cần một chợ là quốc gia lập tức thống nhất. Về văn hóa, đời sống thành thị góp phần xây dựng môi trường học tập và sáng tạo, nhiều trường đại học ra đời. Bô-lô-na và Phi-ren-xê là những ví dụ về thành thị ở I-ta-li-a được SGK giới thiệu. Từ hoạt động trao đổi đến sự phát triển giáo dục, thành thị làm xã hội Tây Âu cởi mở hơn.