Liên minh châu Âu và đọc số liệu kinh tế

Tiền thân EU là Cộng đồng Kinh tế châu Âu năm 1957; EU chính thức thành lập ngày 1/11/1993. Theo mốc 2020 trong SGK, tổ chức có 27 thành viên, khoảng 447 triệu dân; các cơ quan EU được sách giới thiệu qua trụ sở ở Brúc-xen, Bỉ. EU xây dựng thị trường chung và có đồng tiền chung O-rô. Cần phân biệt: châu Âu là châu lục; EU là tổ chức gồm các quốc gia thành viên; khu vực dùng đồng O-rô gồm những thành viên đã sử dụng đồng tiền này. Không phải mọi nước châu Âu đều thuộc EU, cũng không phải mọi thành viên EU đều dùng O-rô. Mở bản đồ trang 107, mốc 2020: màu tím chỉ thành viên, số đỏ chỉ năm gia nhập, dấu sao đánh dấu Anh đã rời EU năm 2020. Các số 1957 bên thành viên ban đầu gắn với tiền thân; không mâu thuẫn việc EU chính thức thành lập năm 1993.

So sánh chiều dài thanh cùng với số ghi cuối thanh.

EU được SGK tìm hiểu như một trong bốn trung tâm kinh tế lớn cùng Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc. Biểu đồ trình bày GDP theo bảng năm 2020. GDP phản ánh quy mô tổng sản phẩm; để so sánh, cần cùng chỉ tiêu, năm và đơn vị. Theo bộ số liệu này, Hoa Kỳ có GDP lớn nhất, EU đứng thứ hai trong bốn trung tâm. EU còn có vai trò lớn trong trao đổi hàng hóa, dịch vụ và tài chính. SGK nêu năm 2020 EU chiếm hơn 31% trị giá xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ thế giới. Đó là dẫn chứng của năm và phạm vi thống kê trong sách, không phải số liệu hiện tại. Một dẫn chứng GDP lớn giúp nhận xét quy mô, còn dẫn chứng thương mại, tài chính giúp nhận xét ảnh hưởng và sự liên kết với thế giới. Không chỉ dùng diện tích hoặc tên gọi để chứng minh vai trò kinh tế.

GDP/người là chỉ tiêu bình quân đầu người, khác tổng GDP. Theo bảng SGK năm 2020: | Trung tâm | GDP/người (USD/năm) | | --- | --- | | EU | 34 115 | | Hoa Kỳ | 63 544 | | Nhật Bản | 39 539 | | Trung Quốc | 10 500 | EU có tổng GDP lớn hơn Nhật Bản nhưng GDP/người thấp hơn Nhật Bản trong bộ số liệu này. Thứ hạng thay đổi vì mẫu số là dân số, không phải vì bảng mâu thuẫn. GDP/người là mức bình quân thống kê, không có nghĩa mỗi người thực nhận đúng số tiền ấy.

Mẫu số là GDP toàn thế giới của cùng năm.

SGK cho GDP thế giới năm 2020 là 84 705,4 tỉ USD, EU là 15 276 tỉ USD. Cùng năm và đơn vị, có thể tính: Tỉ trọng EU = 15 276 / 84 705,4 × 100 ≈ 18,0%. Phần còn lại = 100 − 18,0 ≈ 82,0%. Khi vẽ, góc EU xấp xỉ 18,0 × 3,6 = 64,8° nếu dùng tỉ trọng đã làm tròn; dùng giá trị chưa làm tròn sẽ cho khoảng 64,9°. Sai khác nhỏ do làm tròn, không phải hai cách tính mâu thuẫn. Biểu đồ phải gồm phần EU và phần còn lại của thế giới, tổng 100%; ghi năm, nguồn, chú giải và tỉ trọng. Không chia GDP EU cho tổng riêng bốn trung tâm nếu câu hỏi yêu cầu tỉ trọng trong thế giới.

Để tìm hiểu quan hệ thương mại Việt Nam–EU, chọn một nội dung như hàng hóa trao đổi hoặc kim ngạch theo năm. Dùng nguồn cơ quan thương mại, hải quan Việt Nam hoặc thống kê chính thức EU; ghi rõ năm, đơn vị, phạm vi EU, chiều xuất khẩu hay nhập khẩu. Nếu so sánh hai năm, kiểm tra cách tính và phạm vi thành viên có tương thích. Một số liệu 2019 không tự trở thành hiện trạng 2026; một mức GDP lớn cũng không thay cho dẫn chứng trực tiếp về quan hệ thương mại. Sắp xếp thông tin thành đoạn hoặc bảng ngắn, giải thích nhận xét và ghi nguồn. Câu luyện kiểm cách dùng dữ liệu, không thay báo cáo tìm hiểu.