Lam Sơn tiến ra Bắc và toàn thắng

Tháng 9/1426, Lê Lợi và bộ chỉ huy quyết định tiến quân ra Bắc. Nghĩa quân được nhân dân ủng hộ, giành thắng lợi; quân Minh phải lui vào thành Đông Quan. Tháng 10/1426, Vương Thông đưa viện binh đến Đông Quan rồi tấn công nghĩa quân. Ngày 7/11/1426, nghĩa quân mai phục, chặn đánh tại Tốt Động–Chúc Động. Quân Minh thất bại nặng; nghĩa quân giải phóng thêm đất đai và siết vòng vây Đông Quan. Trận thắng làm thế của nghĩa quân mạnh hơn, đồng thời làm quân trong thành thêm khó khăn. Khi tóm tắt, cần nối trận đánh với chuyển biến sau trận, không chỉ nhớ tên và ngày.

Tháng 10/1427, nhà Minh đưa viện binh do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy theo hai hướng Quảng Tây, Vân Nam. Nghĩa quân phục kích tại Chi Lăng, Liễu Thăng bị giết; tiếp đó thắng ở Cần Trạm, Phố Cát và Xương Giang. Lê Lợi cho gửi ấn tín, tin Liễu Thăng tử trận đến Mộc Thạnh đang đóng ở vùng biên giới Lào Cai ngày nay. Cánh quân này hoảng sợ, rút về nước. Viện binh bị đánh bại khiến quân Minh trong thành mất chỗ dựa quan trọng. SGK chỉnh lí ghi Chi Lăng thuộc Lạng Sơn, Xương Giang thuộc Bắc Ninh hiện nay. Đây là chú thích định vị; trong diễn biến vẫn dùng tên các địa điểm lịch sử.

Nghĩa quân tiếp tục vây các thành, đồng thời khéo léo dụ hàng. Ngày 10/12/1427, Lê Lợi và Vương Thông đứng đầu hai phái đoàn tham gia Hội thề Đông Quan, chấm dứt chiến tranh. Đầu tháng 1/1428, quân Minh rút hết về nước, đất nước hoàn toàn giải phóng. Việc mở đường rút cho địch thể hiện kế sách linh hoạt, tinh thần nhân đạo và giúp hạn chế tổn thất. Ngoại giao đạt hiệu quả trên cơ sở các thắng lợi quân sự và thế vây hãm, không tách rời sức mạnh nghĩa quân. Lê Lợi giao Nguyễn Trãi soạn Bình Ngô đại cáo, tuyên bố chiến tranh chấm dứt, mở thời kì hòa bình, xây dựng đất nước. Khoảng 1418–1427 là thời gian khởi nghĩa được nêu ở tên bài, còn đầu 1428 là mốc hoàn tất việc rút quân. Hai mốc gắn với những bước khác nhau trong kết thúc chiến tranh.

Lược đồ Tốt Động–Chúc Động ở trang 80 và Chi Lăng–Xương Giang ở trang 81 SGK có kí hiệu khác nhau cho tiến công, mai phục, chặn đánh, rút chạy, thành bị vây hoặc bị tiêu diệt. Đọc tên, thời gian và chú giải trước khi kể hướng quân. Đường biên quốc gia ngày nay trong chú giải chỉ giúp định vị. Khi lập bảng tổng kết, dùng các cột thời gian, sự kiện, kết quả và ý nghĩa. Ví dụ, Tốt Động–Chúc Động là sự kiện; đánh bại quân Minh và siết vây Đông Quan là kết quả, tác động cần nêu kèm. Việc tự lập bảng hoặc chỉ diễn biến trên lược đồ cần làm riêng ngoài các câu lựa chọn.