Kinh tế và xã hội thời Lê sơ

Nhà Lê sơ đặt quan chuyên trách như Khuyến nông sứ, Hà đê sứ, Đồn điền sứ; cấm để ruộng hoang, đẩy mạnh khai khẩn và lập đồn điền. Nhà nước khơi kênh, đào sông, đắp đê ngăn mặn, bảo vệ công trình thủy lợi. Các biện pháp cùng hỗ trợ người sản xuất, đất và nước. Phép quân điền định kì chia ruộng công làng xã. “Ruộng công” là phạm vi cần giữ khi giải thích, không hiểu thành chia lại toàn bộ ruộng tư của mọi người. Nhờ nỗ lực của nhà nước và nhân dân, nông nghiệp phục hồi, phát triển, đời sống dần ổn định. So với thời Trần, cả hai đều chú trọng khai hoang, thủy lợi. Nét nổi bật ở Lê sơ là đặt quan chuyên trách và thực hiện quân điền; thời Trần gắn với việc lập điền trang, ban thái ấp. So sánh cần dùng cùng tiêu chí.

Nghề dệt lụa, làm gốm phát triển, hình thành làng nghề chuyên nghiệp. Gốm xuất khẩu theo đơn đặt hàng của thương nhân nước ngoài là nét nổi bật, với Chu Đậu và Bát Tràng. Triều đình khuyến khích lập chợ; buôn bán giữa địa phương, làng nghề, đô thị và với bên ngoài được duy trì. Vân Đồn, Hội Thống tiếp tục là những thương cảng. Bình gốm hoa lam và đồ gốm khai quật từ tàu đắm Cù Lao Chàm giúp tìm hiểu sản phẩm, kĩ thuật và giao thương. Cần phân biệt niên đại chế tác thế kỉ XV, thời gian khai quật và nơi trưng bày hiện nay. Nơi trưng bày không tự xác định nơi sản xuất. Theo SGK 2026, Chu Đậu thuộc Hải Phòng, Cù Lao Chàm thuộc Đà Nẵng hiện nay. Thời Trần đã có giao thương với bên ngoài. Vì vậy, không thể nói mọi hàng thủ công thời Trần chỉ bán trong nước rồi coi xuất khẩu chỉ xuất hiện dưới Lê sơ.

Quý tộc, vua, quan có nhiều đặc quyền. Nông dân đông nhất, canh tác ruộng công, nộp thuế và thực hiện nghĩa vụ nhà nước; một bộ phận thuê ruộng địa chủ, quan lại và nộp tô. Thợ thủ công, thương nhân ngày càng đông nhưng thương nhân không được coi trọng. Nô tì có xu hướng giảm. Xã hội vẫn phân hóa, sự phân biệt giữa quý tộc và bình dân sâu sắc, được quy định trong pháp luật. Kinh tế phát triển không đồng nghĩa mọi người có địa vị giống nhau. Khi lập bảng xã hội, có thể dùng hai cột: tầng lớp và đặc điểm. Từ đó phân biệt nhóm đông nhất, nhóm có nhiều đặc quyền và xu hướng thay đổi của nô tì.