Kháng chiến chống Tống năm 981

Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và con trai trưởng Đinh Liễn bị ám sát. Đinh Toàn mới sáu tuổi nối ngôi; Lê Hoàn được cử làm Phụ chính, giúp nhà vua điều hành việc nước. Nhân cơ hội chính quyền gặp khó khăn, nhà Tống âm mưu xâm lược Đại Cồ Việt. Trước yêu cầu lãnh đạo cuộc kháng chiến, triều thần đồng lòng suy tôn Lê Hoàn lên làm vua. Năm 980, nhà Tiền Lê được thành lập. Cần phân biệt mốc Lê Hoàn lên ngôi với mốc quân Tống tiến đánh năm 981.

Đầu năm 981, quân Tống do Hầu Nhân Bảo làm tổng chỉ huy tiến đánh Đại Cồ Việt theo hai đường thủy, bộ. Lê Hoàn trực tiếp tổ chức và lãnh đạo kháng chiến, chuẩn bị lực lượng, bố trí phòng thủ và phản công. Những trận đánh ác liệt diễn ra ở Đại La, Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Tây Kết và một số nơi khác, khiến quân Tống tổn thất nặng. Hầu Nhân Bảo tử trận; quân Tống đại bại, buộc rút về nước. Các địa danh này giúp xác định không gian kháng chiến, không phải một danh sách đã cho chính xác thứ tự ngày của mọi trận đánh. | Nội dung | Dữ kiện cần nhớ | |---|---| | Quân xâm lược | Tống, tiến theo đường thủy và bộ. | | Lãnh đạo kháng chiến | Lê Hoàn trực tiếp tổ chức, chỉ huy. | | Kết quả | Quân Tống đại bại, rút về nước. |

Mở trang49 SGK, đọc tên và chú giải. Phân biệt mũi tên quân Tống tiến đánh với mũi tên Tống rút chạy; phân biệt kí hiệu phòng tuyến, đồn trại, phản công của quân ta và nơi có trận đánh lớn. Theo mũi tên để nhận biết hai hướng thủy, bộ, rồi tìm Đại La, Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Tây Kết. Khi trình bày, nối thông tin lược đồ với văn bản: quân xâm lược tiến vào, quân ta tổ chức chống trả, quân Tống thất bại và rút. Đường biên quốc gia hiện nay có nhãn riêng trong chú giải, chỉ hỗ trợ định vị. Không lấy nó làm phạm vi chính xác của quốc gia ở năm 981. Bạch Đằng xuất hiện trong cả chiến thắng 938 và kháng chiến 981 nhưng người lãnh đạo, đối tượng và bối cảnh khác nhau. Không dùng toàn bộ câu chuyện năm 938 thay cho diễn biến năm 981.

Quân Tống đại bại và rút về nước là kết quả trực tiếp của cuộc kháng chiến. Thắng lợi bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, chứng tỏ bước phát triển mới của Đại Cồ Việt. Nền độc lập đã được khôi phục trước đó; năm 981 là bảo vệ nền độc lập trước một cuộc xâm lược mới. Vai trò của Lê Hoàn thể hiện qua việc trực tiếp tổ chức lực lượng, bố trí phòng thủ và chỉ huy kháng chiến. Khi đánh giá nhân vật, nêu những việc làm ấy rồi gắn với kết quả chung của quân dân, không chỉ nhắc tên hoặc niên đại. Sau kháng chiến, nhà Tiền Lê tiếp tục quan hệ ngoại giao với nhà Tống. Chống xâm lược để giữ độc lập và duy trì bang giao sau chiến tranh là hai việc có thể cùng thực hiện.