Kháng chiến chống Minh của nhà Hồ

Lấy cớ Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần, cuối năm 1406, nhà Minh huy động lực lượng lớn do Trương Phụ và Mộc Thạnh chỉ huy tiến sang xâm lược Đại Ngu. Cần giữ rõ đây là cái cớ được dùng cho cuộc xâm lược, không phải căn cứ để coi việc xâm lược là chính đáng. Cuối tháng 1/1407, quân Minh chiếm thành Đa Bang và Đông Đô. Nhà Hồ rút về cố thủ ở Tây Đô. Tháng 6/1407, cuộc kháng chiến thất bại. Khi kể diễn biến, cần phân biệt thời điểm bắt đầu xâm lược, việc mất các vị trí phòng thủ và kết quả cuối cùng.

Nhà Hồ chú trọng quân đội chính quy, vũ khí và thành lũy nhưng quá dựa vào phòng tuyến, rơi vào thế phòng ngự bị động. Triều đình chưa huy động được sự đoàn kết, ủng hộ rộng rãi của nhân dân để tạo sức mạnh toàn dân kháng chiến. Thành vững, quân đông và vũ khí là điều kiện quan trọng, nhưng không tự thay thế lòng dân, kế sách và sự phối hợp lực lượng. Không nên giải thích thất bại chỉ do thiếu vũ khí hoặc chỉ do tên gọi của một triều đại. | Cách tổ chức kháng chiến | Nét cần so sánh | |---|---| | Nhà Trần | Phát huy sức mạnh quân dân; chủ động, linh hoạt, bảo toàn lực lượng rồi phản công. | | Nhà Hồ | Chưa huy động được sức dân; quá dựa vào quân chính quy và phòng tuyến, phòng ngự bị động. |

SGK trang 76 dẫn nỗi lo của Hồ Nguyên Trừng về sự thiếu đồng lòng của nhân dân và thơ Nguyễn Trãi nhìn lại cuộc chiến. Khi đọc, cần xác định người nói, hoàn cảnh và ý chính, rồi đối chiếu với diễn biến. Không tách một câu khỏi bối cảnh để gán cho người nói ý nghĩa khác. Hai tư liệu cùng giúp nhận ra vai trò của lòng dân. Từ thất bại có thể rút bài học về chăm lo đời sống, xây dựng đoàn kết, dựa vào nhân dân và tổ chức cách đánh phù hợp. Muốn viết đoạn so sánh, chọn một dẫn chứng thời Trần và một dẫn chứng thời Hồ trên cùng tiêu chí, giải thích tác dụng rồi mới kết luận. Câu luyện dưới đây kiểm cách lập luận; việc viết đoạn cần làm riêng.