Sản xuất đi cùng giữ chất lượng đất, nước
Các đồng bằng rộng, màu mỡ tạo điều kiện trồng trọt, chăn nuôi. Tuy nhiên, dùng nhiều phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong thời gian dài có thể làm đất thoái hóa. SGK nêu hướng nông nghiệp xanh, ứng dụng khoa học–công nghệ để nâng hiệu quả đồng thời bảo vệ đất. Năng suất cao chưa đủ để kết luận cách canh tác bền vững nếu đất tiếp tục suy thoái.
Nhiều sông, hồ lớn cung cấp nước ngọt nhưng vẫn có thể bị ô nhiễm bởi chất thải sản xuất và sinh hoạt. Cần xử lí nước thải, quản lí việc xả thải, kết hợp các mục đích sử dụng nước để tăng hiệu quả. Khai thác tổng hợp không có nghĩa được dùng hết nước cho một ngành.
Bài luyện: Đất và canh tác
Cách đánh giá nào phù hợp khi xét nông nghiệp xanh?
Dùng quá mức có thể gây thoái hóa đất.
Đúng. Bền vững phải xét cả lợi ích sản xuất và khả năng duy trì tài nguyên đất.
Công nghệ không thay thế việc kiểm tác động môi trường.
Một vụ năng suất cao chưa phản ánh tác động lâu dài lên đất.
Lời giải
Chọn B. Bền vững phải xét cả lợi ích sản xuất và khả năng duy trì tài nguyên đất. Công nghệ cần được dùng để tăng hiệu quả, hạn chế tác động, không chỉ tăng lượng hóa chất hoặc sản lượng ngắn hạn.
Bài luyện: Nước nhiều và nước sạch
Vì sao khu vực có nhiều sông, hồ vẫn phải xử lí nước thải?
Khối lượng nước không bảo đảm chất lượng.
Mục đích là giảm chất ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước.
Đúng. Số lượng nguồn nước và chất lượng nước là hai vấn đề khác nhau.
Chất thải vẫn có thể đi vào hồ.
Lời giải
Chọn C. Số lượng nguồn nước và chất lượng nước là hai vấn đề khác nhau. Chất thải không được xử lí vẫn gây ô nhiễm sông, hồ, nên cần xử lí và quản lí việc xả thải.
Lấy gỗ nhưng duy trì khả năng tái sinh
Bắc Mỹ có rừng lá kim, hỗn hợp và lá rộng. Khai thác mạnh để lấy gỗ, làm giấy, chuyển đất canh tác đã làm rừng suy giảm. Các biện pháp trong bài gồm bảo vệ ở vườn quốc gia, khai thác chọn lọc, để rừng tái sinh, trồng mới sau khai thác và phòng cháy.
Mối nối cần hiểu: chọn lọc giảm việc lấy hết cây cùng lúc; tái sinh và trồng mới giúp phục hồi; phòng cháy hạn chế mất rừng. Không chỉ nhìn số cây trồng mới mà bỏ qua diện tích và chất lượng rừng bị mất.
Bài luyện: Khai thác và phục hồi
Phương án nào thể hiện khai thác rừng bền vững?
Cần quản lí cả mức và cách khai thác.
Trồng mới không thay thế mọi yêu cầu giữ rừng.
Bỏ qua phục hồi và giá trị lâu dài của rừng.
Đúng. Khai thác chọn lọc đi cùng tái sinh, trồng mới khi cần và phòng cháy mới nối được sử dụng với bảo vệ.
Lời giải
Chọn D. Khai thác chọn lọc đi cùng tái sinh, trồng mới khi cần và phòng cháy mới nối được sử dụng với bảo vệ. Một biện pháp riêng lẻ không cho phép bỏ qua các tác động khác.
Tiết kiệm nguồn hữu hạn
Khoáng sản đa dạng tạo điều kiện sản xuất, nhưng khai thác lớn và sử dụng không hợp lí gây ô nhiễm, làm một số nguồn dần cạn kiệt. SGK nêu sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, vật liệu thay thế và phát triển năng lượng tái tạo.
Đây là nhóm biện pháp giảm áp lực lên tài nguyên, không phải khoáng sản có thể phục hồi nhanh như cây rừng. Đẩy mạnh năng lượng tái tạo cũng không tự động xóa hết tác động môi trường của mọi hoạt động sản xuất.
Bài luyện: Nguồn hữu hạn
Căn cứ nào phù hợp để sử dụng tiết kiệm khoáng sản?
Thay thế giúp giảm nhu cầu, không làm mỏ tự tăng trữ lượng.
Nguồn phong phú vẫn hữu hạn và khai thác gây tác động.
Đúng. Tiết kiệm và dùng hiệu quả làm giảm lượng tài nguyên hữu hạn phải khai thác.
Không thể coi khoáng sản tái sinh nhanh như cây.
Lời giải
Chọn C. Tiết kiệm và dùng hiệu quả làm giảm lượng tài nguyên hữu hạn phải khai thác. Vật liệu thay thế, năng lượng tái tạo giảm áp lực, không biến khoáng sản thành nguồn tái sinh nhanh.
Bài luyện: Ghép vấn đề với biện pháp
Cặp nào nối đúng vấn đề với biện pháp trực tiếp?
Có thể làm vấn đề đất nặng thêm.
Đúng. Xử lí nước thải trực tiếp giảm chất ô nhiễm vào sông, hồ.
Trái mục đích duy trì nguồn tài nguyên.
Không có biện pháp phục hồi.
Lời giải
Chọn B. Xử lí nước thải trực tiếp giảm chất ô nhiễm vào sông, hồ. Muốn phân tích biện pháp, xác định tác nhân rồi giải thích cách biện pháp làm giảm tác nhân hoặc phục hồi tài nguyên.
Sưu tầm một cách canh tác
Chọn một ví dụ nông nghiệp ở Bắc Mỹ, ghi nước/khu vực, cây trồng hoặc vật nuôi, cách canh tác, nguồn và năm. Trình bày vấn đề cần giải quyết, biện pháp dùng và tác dụng đối với năng suất, đất hoặc nước. Nếu nêu sản lượng, phải có đơn vị, phạm vi và năm; không so sản lượng hai phạm vi khác nhau như cùng một đối tượng.
Có thể lấy ví dụ trong SGK làm hướng tìm, rồi tìm thông tin chính thức về một trang trại hoặc phương thức sản xuất. Tách việc nguồn báo đã áp dụng biện pháp với kết luận hiệu quả thực tế: kết luận phải có bằng chứng. Sản phẩm cần có thông tin sưu tầm và lời phân tích, không chỉ tên công nghệ.
Bài luyện: Dẫn chứng đủ căn cứ
Bản giới thiệu chỉ ghi “trang trại dùng công nghệ mới nên hoàn toàn không ô nhiễm”. Cần sửa theo hướng nào?
Chưa nối biện pháp với hiệu quả có căn cứ.
Nơi áp dụng phải đúng tư liệu.
Tính mới không chứng minh tác dụng tuyệt đối.
Đúng. Một dẫn chứng cần có nguồn, bối cảnh và bằng chứng tác dụng.
Lời giải
Chọn D. Một dẫn chứng cần có nguồn, bối cảnh và bằng chứng tác dụng. Nêu giảm một tác động cụ thể nếu nguồn chứng minh; không tự nâng thành hoàn toàn không ô nhiễm.
Đang học