Thủy quyển và vòng tuần hoàn lớn của nước

Thủy quyển là toàn bộ lớp nước trên Trái Đất: nước trong biển, đại dương, sông, hồ, đầm lầy; nước dưới đất; băng, tuyết và hơi nước trong khí quyển. Nước có ở trên bề mặt, trong vỏ Trái Đất và trong không khí, dưới các trạng thái lỏng, rắn, hơi. Theo hình 1 SGK trang 156, nước mặn chiếm khoảng 97,5%, nước ngọt khoảng 2,5% tổng lượng nước. Nước mặn tập trung chủ yếu ở biển và đại dương. Nước ngọt rất cần cho sinh hoạt, sản xuất nhưng chỉ chiếm phần nhỏ.

Hình minh họa có hai phạm vi tính. Thanh trên lấy toàn bộ nước Trái Đất là 100%. Các thanh dưới chỉ xét riêng nước ngọt là 100%: băng chiếm 68,7%, nước dưới đất 30,1%, nước mặt và nước khác 1,2%. Ví dụ, 68,7% cho biết băng chiếm phần lớn lượng nước ngọt; không có nghĩa băng chiếm 68,7% toàn bộ nước Trái Đất. Cũng không dùng các tỉ lệ lượng nước này để nói phần trăm diện tích mặt đất được nước bao phủ.

Nước không ngừng vận động và chuyển trạng thái. Đại dương, lục địa và khí quyển liên hệ với nhau qua vòng tuần hoàn nước. Có thể bắt đầu đọc sơ đồ từ bốc hơi và thoát hơi: nước thành hơi trong không khí, ngưng tụ tạo mây, rồi mưa xuống. Mưa rơi trực tiếp xuống biển đưa nước trở lại đại dương. Mưa xuống lục địa có thể chảy vào sông, hồ; thấm vào đất thành nước dưới đất; hoặc được giữ lại dưới dạng băng, tuyết ở nơi lạnh. Dòng chảy mặt và dòng chảy ngầm đưa nước về đại dương. Nước ở sông, hồ, đất và sinh vật cũng có thể tiếp tục bốc hơi hoặc thoát hơi. Sơ đồ là một cách khái quát các quá trình, không có nghĩa mọi phần nước đều đi qua tất cả các ô theo cùng một đường. Khi đọc hình 2 trong SGK trang 157, chỉ rõ nơi có nước, quá trình và hướng mũi tên để mô tả mối liên hệ.

Nước tuần hoàn không có nghĩa nước sạch cho sinh hoạt luôn sẵn có ở mọi nơi. Nước ngọt chỉ chiếm phần nhỏ; nếu nguồn nước bị ô nhiễm, lượng nước có thể sử dụng sẽ giảm và việc cung cấp nước gặp khó khăn. Sử dụng tiết kiệm, không xả rác và chất thải chưa xử lí vào nguồn nước giúp bảo vệ tài nguyên nước. Khi tìm hiểu một nguồn nước ở địa phương, ghi nơi, thời điểm và nguồn thông tin; phân biệt điều đã quan sát với nhận định cần kiểm chứng. Không chỉ dựa vào màu trong để kết luận nước uống được.