Siêu đô thị và đọc bản đồ thành phố

Dân cư có xu hướng tập trung vào các đô thị với quy mô khác nhau. Theo SGK, đô thị có từ 10 triệu người trở lên được gọi là siêu đô thị. Từ 10 triệu bao gồm đúng 10 triệu, không phải chỉ trên 10 triệu. Khi so sánh, cần dùng cùng phạm vi đô thị và thời điểm dữ liệu. Dân số của một vùng đô thị không tự bằng dân số trong địa giới hành chính của thành phố cùng tên. Không lấy số liệu hai phạm vi khác nhau để xếp hạng như cùng cơ sở.

Bảng SGK trang 182 liệt kê mười thành phố đông dân nhất thế giới năm 2018. Năm thành phố đứng đầu trong bảng được trích dưới đây; số liệu theo phạm vi đô thị của SGK, đơn vị triệu người. | Thành phố | Quốc gia | Số dân năm 2018 | |---|---|---:| | Tô-ky-ô | Nhật Bản |37,5| | Niu Đê-li | Ấn Độ |28,5| | Thượng Hải | Trung Quốc |25,6| | Xao Pao-lô | Bra-xin |21,7| | Mê-hi-cô Xi-ti | Mê-hi-cô |21,6| Đọc tên, năm, đơn vị và từng hàng trước khi nhận xét. Theo bảng này, Tô-ky-ô có số dân lớn nhất, hơn Niu Đê-li 9,0 triệu người. Nhận xét gắn với bộ dữ liệu 2018, không khẳng định thứ hạng hiện nay. Tên thành phố không tự cho biết đó là thủ đô hay không; cần đọc đúng nội dung bảng.

Mở hình 4 SGK trang 183. Chú giải có chấm nhỏ cho đô thị từ 10 đến dưới 20 triệu dân, chấm lớn cho từ 20 triệu trở lên; các kí hiệu theo năm 2018. Đọc tên bên kí hiệu, tìm châu lục, quốc gia rồi mô tả vị trí khái quát. Không dùng kích thước chữ tên thành phố thay cho kích thước chấm. Tô-ky-ô ở Nhật Bản, phía đông đảo Hôn-su; Thượng Hải ở phía đông Trung Quốc, thuộc châu Á. Mê-hi-cô Xi-ti ở Mê-hi-cô thuộc Bắc Mỹ; Xao Pao-lô ở Bra-xin thuộc Nam Mỹ; Cai-rô ở Ai Cập thuộc châu Phi. Tìm đúng nhãn trên bản đồ rồi đối chiếu bảng, không đặt thành phố theo trí nhớ chưa kiểm. Quan sát cả bản đồ 2018, châu Á có nhiều siêu đô thị nhất. Đây là nhận xét theo các điểm được thể hiện trong năm đó; bảng mười thành phố và bản đồ một số siêu đô thị không phải cùng một danh sách.

Đô thị tập trung lao động, hoạt động công nghiệp, dịch vụ, giao lưu và nhiều điều kiện phát triển. Nhưng nếu dân số tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng, có thể thiếu việc làm, nhà ở, hạ tầng, đồng thời tăng sức ép ô nhiễm môi trường. Vì vậy không coi đông dân tự động là phát triển tốt hoặc tự động là có hại. Cần xem kinh tế, hạ tầng, quản lí và điều kiện sống có đáp ứng dân cư hay không.