Khởi nghĩa Mai Thúc Loan, Phùng Hưng và mạch đấu tranh

Đầu thế kỉ VIII, chính quyền đô hộ nhà Đường đặt tô thuế nặng, bóc lột tàn bạo. Bất bình trước chính sách ấy, Mai Thúc Loan phát động nhân dân nổi dậy. Năm 713, khởi nghĩa bùng nổ, nhanh chóng làm chủ Hoan Châu, vùng Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay. Phong trào lan rộng, thu hút đông đảo nhân dân, được nhân dân Chăm-pa và Chân Lạp hưởng ứng. Nghĩa quân tiến ra Bắc, đánh đuổi chính quyền đô hộ, làm chủ thành Tống Bình. Mai Thúc Loan xưng đế, xây thành Vạn An ở Nghệ An làm quốc đô. Năm 722, nhà Đường sai Dương Tư Húc đưa đại quân đàn áp, cuộc khởi nghĩa bị dập tắt. Khởi nghĩa đã giành và giữ chính quyền độc lập khoảng gần 10 năm, là cột mốc quan trọng trên con đường đấu tranh giải phóng đất nước.

Cuối thế kỉ VIII, nhà Đường tiếp tục vơ vét, bòn rút của cải nhân dân. Phùng Hưng, một hào trưởng đất Đường Lâm, lãnh đạo nhân dân nổi dậy. Nghĩa quân làm chủ Đường Lâm, sau bao vây và chiếm thành Tống Bình, tự sắp đặt việc cai trị. Chính quyền tự chủ tồn tại trong vòng 9 năm rồi bị quân Đường đàn áp, chiếm lại. Cuộc khởi nghĩa tiếp tục khẳng định quyết tâm giành độc lập, tự chủ của người Việt, mở đường cho những thắng lợi sau. Giữ mốc tương đối “cuối thế kỉ VIII” theo SGK; không tự gán một năm bùng nổ chính xác khi nguồn bài học không xác định. Đền thờ Phùng Hưng ở Đường Lâm, Hà Nội được SGK giới thiệu là nơi tưởng nhớ công lao của ông.

Đọc sơ đồ theo thứ tự từ trên xuống; các khoảng cách không biểu thị thời lượng. Năm 40 là Hai Bà Trưng, 248 là Bà Triệu, 542 là Lý Bí, 713–722 là Mai Thúc Loan, cuối thế kỉ VIII là Phùng Hưng. Riêng dòng Mai Thúc Loan ghi cả giai đoạn thay vì chỉ năm bùng nổ. Khi lập sơ đồ hệ thống, chọn mốc thời gian cho từng cuộc, ghi tên người lãnh đạo vào từng ô rồi nối các ô theo thứ tự. Có thể bổ sung căn cứ, kết quả, ý nghĩa theo cùng tiêu chí để dễ so sánh. Những cuộc khởi nghĩa có kết quả cụ thể khác nhau: Hai Bà Trưng dựng chính quyền tự chủ ở Mê Linh; Bà Triệu đánh hạ nhiều huyện lị, thành ấp; Lý Bí lập Vạn Xuân; Mai Thúc Loan dựng chính quyền với quốc đô Vạn An; Phùng Hưng làm chủ Tống Bình. Chúng cùng thể hiện tinh thần kiên cường chống đô hộ và nối tiếp nhau trên con đường giành độc lập.

Khi tìm một di tích, trường học hoặc đường phố mang tên các thủ lĩnh, ghi rõ tên, địa điểm hiện nay, nhân vật được tưởng nhớ và nguồn thông tin. Ưu tiên cơ quan quản lí di tích, bảo tàng hoặc cổng thông tin địa phương. Tên đơn vị hành chính cần có mốc kiểm tra, vì có thể đã thay đổi. Việc tưởng nhớ thể hiện lòng biết ơn người có công. Nếu gặp một truyền thuyết về nhân vật, ghi rõ là truyền thuyết, không dùng chi tiết kì ảo để thay diễn biến lịch sử đã học.