Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ

Cuối thế kỉ IX, nhà Đường suy yếu, khó kiểm soát An Nam. Viên Tiết độ sứ được giao cai trị nước ta bị giáng chức, tạo thời cơ cho người Việt nổi dậy. Giữa năm 905, Khúc Thừa Dụ, một hào trưởng ở Hồng Châu, chiếm thành Đại La, lật đổ chính quyền đô hộ. Ông tự xưng Tiết độ sứ và xây dựng chính quyền tự chủ của người Việt. “Tự chủ” ở đây là người Việt tự nắm việc cai quản đất nước. Hồng Châu trong sự kiện được SGK định vị tại vùng thuộc Hải Phòng ngày nay; tên địa danh lịch sử vẫn được giữ khi kể diễn biến.

Năm 907, Khúc Hạo lên thay cha và tiến hành cải cách theo hướng khoan dung, giản dị, giúp nhân dân yên ổn. Giành chính quyền cần đi cùng tổ chức quản lí và chăm lo đời sống để nền tự chủ có cơ sở vững hơn. | Việc làm | Tác dụng chính theo SGK | |---|---| | Định lại mức thuế | Hướng tới công bằng | | Lập sổ hộ khẩu, khai rõ quê quán | Quản lí thống nhất | | Tha bỏ lực dịch | Giúp dân bớt khổ | “Lực dịch” là những công việc lao động mà người dân bị huy động phải làm cho chính quyền. Ba biện pháp tác động tới gánh nặng và quản lí dân cư, góp phần xây dựng chính quyền tự chủ.

Mùa thu năm 930, quân Nam Hán xâm lược và lập lại quyền cai trị. Năm 931, Dương Đình Nghệ, thuộc tướng cũ của họ Khúc, tập hợp lực lượng ở Thanh Hóa rồi tiến ra Bắc, vây chiếm Đại La. Quân Nam Hán đưa viện binh sang; Dương Đình Nghệ chặn đánh, buộc quân đối phương rút chạy. Kháng chiến thắng lợi, ông tự xưng Tiết độ sứ, tiếp tục xây dựng nền tự chủ. Cần phân biệt năm 930 quân Nam Hán xâm lược với năm 931 Dương Đình Nghệ đánh đuổi và giành thắng lợi.

| Nhân vật | Việc làm nổi bật | |---|---| | Khúc Thừa Dụ | Giành chính quyền, dựng quyền tự chủ năm 905 | | Khúc Hạo | Cải cách để củng cố chính quyền từ năm 907 | | Dương Đình Nghệ | Đánh đuổi Nam Hán năm 931, tiếp tục nền tự chủ | Ba đóng góp nối mạch giành quyền làm chủ → tổ chức quản lí → bảo vệ, củng cố. Đây là cơ sở quan trọng để bước tới thắng lợi Bạch Đằng năm 938.