Thực hành: so sánh và giới thiệu tác phẩm nghệ thuật

Tổng hợp theo sáu thời kì Lý, Trần, Lê sơ, Mạc, Lê trung hưng và Nguyễn. Với mỗi thời kì, ghi một công trình kiến trúc cùng một tác phẩm điêu khắc tiêu biểu; bổ sung đặc điểm làm căn cứ phân biệt. | Thời kì | Cặp dẫn chứng để tìm hiểu | |---|---| | Lý | Chùa Một Cột; gạch trang trí hình rồng ở Hoàng thành Thăng Long. | | Trần | Tháp Phổ Minh; Tiên nữ dâng hoa–tấu nhạc ở chùa Thái Lạc. | | Lê sơ | Điện Kính Thiên; bia Vĩnh Lăng. | | Mạc | Đình Tây Đằng; chân đèn gốm hoa lam. | | Lê trung hưng | Đình Chu Quyến; tượng Quan Âm ở chùa Bút Tháp. | | Nguyễn | Kinh thành Huế; Cửu đỉnh. | Bảng tên dẫn chứng chưa phải đoạn phân tích. Chọn cùng tiêu chí như chất liệu, đề tài, đường nét hoặc chức năng; mô tả từng đối tượng rồi rút nhận xét. Chẳng hạn, hình rồng Lý giúp tìm hiểu nét mềm mại, còn hình rồng ở bậc thềm Kính Thiên cho thấy vẻ uy nghiêm trong không gian cung đình. Không từ hai ví dụ suy mọi tác phẩm ở mỗi thời kì đều giống nhau. Với Lê trung hưng và Nguyễn, cần thêm mĩ thuật; thời Nguyễn còn cần âm nhạc. Phân tích điểm mới phải nói rõ thay đổi nào xuất hiện, được thể hiện ở dẫn chứng nào và có quan hệ gì với đời sống, giao lưu văn hoá.

Chọn một tác phẩm điêu khắc hoặc hội hoạ đã được công nhận là bảo vật quốc gia. Tra cứu hồ sơ chính thức để ghi tên, niên đại, chất liệu, nơi lưu giữ, mốc công nhận và giá trị nổi bật. Phân biệt ngày tạo tác, ngày khai quật, ngày công nhận và ngày chụp ảnh. Viết đoạn dưới 300 chữ theo yêu cầu SGK. Có thể triển khai: giới thiệu đối tượng; mô tả đặc điểm; giải thích giá trị bằng dẫn chứng; nêu lí do trân trọng. Kèm nguồn để người đọc kiểm tra. Không gọi mọi cổ vật là bảo vật quốc gia chỉ vì nổi tiếng hoặc có tuổi đời cao. **Đoạn minh hoạ dựa trên tài liệu, không phải nhật kí tham quan:** Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp là tác phẩm điêu khắc gỗ tiêu biểu của thế kỉ XVII. Bố cục nhiều lớp cánh tay tạo một tổng thể công phu, cân đối, thể hiện kĩ thuật chạm khắc và ý nghĩa tôn giáo của hình tượng. Theo SGV, tượng được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2012. Tác phẩm giúp tìm hiểu thành tựu điêu khắc thời Lê trung hưng và sự tài hoa của nghệ nhân. Khi giới thiệu, cần dùng ảnh có nguồn, giữ đúng tên và bối cảnh của hiện vật. Đoạn mẫu dựa vào SGK tr. 14 và SGV tr. 28. Khi làm sản phẩm riêng, cần tự lựa chọn dẫn chứng, kiểm hồ sơ và ghi nguồn cụ thể.

Dựa trên yêu cầu SGK tr. 19, thiết kế poster hoặc infographic về một công trình, tác phẩm nghệ thuật truyền thống. Sản phẩm cần tên, niên đại, đặc điểm nổi bật, ý nghĩa, nguồn chữ và hình. Chọn ít thông tin nhưng có quan hệ rõ; dùng chú thích giúp người xem hiểu hình. Có thể sưu tầm tư liệu, khảo sát trực tuyến hoặc tham quan theo hướng dẫn của nhà trường, gia đình. Ghi đúng hình thức đã thực hiện, phân biệt ảnh tác phẩm gốc, ảnh phục dựng và hình minh hoạ tự vẽ. Trình bày bằng công cụ sẵn có hoặc trên giấy đều phù hợp. Đối chiếu trước khi hoàn thành: thông tin có kiểm được; mô tả đi cùng giải thích; hình đúng đối tượng; chữ dễ đọc; nguồn rõ. Phần luyện lựa chọn kiểm những kĩ năng nền, còn đoạn viết và sản phẩm trực quan cần thực hiện riêng.