Hoà bình và phát triển: tiếp nối đấu tranh, thực hành lập luận

Xung đột khu vực, nguy cơ vũ khí hạt nhân và bất ổn vẫn tồn tại sau khi đối đầu hai cực kết thúc. Vì vậy, phong trào nhân dân thế giới tiếp tục phản đối chiến tranh xâm lược, yêu cầu thương lượng hoà bình, kiểm soát và giải trừ vũ khí. Đồng thời, phong trào gắn hoà bình với phát triển: xoá đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, chống dịch bệnh, tăng quan hệ hữu nghị, hợp tác và xử lí những mặt tiêu cực của toàn cầu hoá. Thiếu thốn, bất bình đẳng và môi trường suy thoái làm đời sống không ổn định; giải quyết các vấn đề ấy góp phần tạo điều kiện lâu dài cho hoà bình. | Mặt so sánh | Trong Chiến tranh lạnh | Sau Chiến tranh lạnh | |---|---|---| | Mục tiêu tiếp nối | Chống chiến tranh, chạy đua vũ trang; ủng hộ độc lập dân tộc. | Tiếp tục ngăn chiến tranh, giải quyết tranh chấp hoà bình, giải trừ vũ khí. | | Yêu cầu nổi bật | Đối phó nguy cơ đối đầu hai cực, đoàn kết với các dân tộc đấu tranh. | Gắn hoà bình với phát triển, môi trường, giảm nghèo và vấn đề chung. | So sánh cần nhận ra cả tiếp nối và thay đổi. Không coi các nhiệm vụ trước đây đã mất ý nghĩa chỉ vì có thêm yêu cầu mới. Với yêu cầu so sánh thời kì trước Chiến tranh lạnh, dùng thêm các dẫn chứng Sắc lệnh Hoà bình năm 1917, nỗ lực an ninh tập thể và Mặt trận Nhân dân giữa hai cuộc chiến tranh thế giới. Điểm tiếp nối là mong muốn ngăn chiến tranh, bảo vệ đời sống, tự do và độc lập; sau Chiến tranh lạnh, nhiệm vụ gắn hoà bình với phát triển và những vấn đề toàn cầu được nhấn mạnh hơn. Ghi rõ hai giai đoạn đang so sánh rồi chọn những tiêu chí tương ứng.

SGK giới thiệu đoàn cán bộ, bác sĩ Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 1 Việt Nam thực hiện nhiệm vụ tại Phái bộ Gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc ở Nam Xu-đăng năm 2018. Đây là ví dụ cụ thể về đóng góp của Việt Nam vào hoạt động gìn giữ hoà bình quốc tế. Khi phân tích, nêu đúng lực lượng, địa điểm, nhiệm vụ và thời gian được nguồn xác định. Hoạt động y tế trong một phái bộ khác với hoạt động biểu tình hoặc vận động chữ kí; các hình thức cùng hướng tới mục tiêu hoà bình nhưng có chủ thể, cách tổ chức và nhiệm vụ riêng. Một bức ảnh đoàn bác sĩ không đủ đo toàn bộ kết quả của phái bộ. Muốn nhận xét kết quả cần thêm báo cáo có nguồn, đúng giai đoạn. Việc giới thiệu thành tựu cần đi cùng thông tin cụ thể để người đọc hiểu đóng góp.

Hoàn thành bảng so sánh hai cuộc chiến tranh thế giới theo ba tiêu chí: nguyên nhân, hậu quả, tác động. Dùng cùng chỉ tiêu, đơn vị khi đọc Bảng 1 và 2 SGK; tách số người chết, thương tật khỏi những thay đổi trật tự quốc tế. Sau bảng, viết một nhận xét giải thích điểm giống, khác. Chọn một sự kiện để giải thích vì sao xung đột vẫn tiếp diễn sau Chiến tranh lạnh. Ghi thời gian, chủ thể, mâu thuẫn, hậu quả và nguồn. Một danh sách tên cuộc chiến chưa đủ thay phần lí giải. Với nhiệm vụ về khát vọng hoà bình giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, có thể chọn Sắc lệnh Hoà bình 1917, một nỗ lực an ninh tập thể và phong trào Mặt trận Nhân dân. Nối mỗi sự kiện với cách nó thể hiện mong muốn sống hoà bình, tự do, độc lập; không chỉ trích một nhận định rồi dừng ở đó. Viết bài khoảng 300 chữ về nhân dân thế giới ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Gợi ý bố cục: giới thiệu bối cảnh; hai dẫn chứng rõ lực lượng, hoạt động; phân tích đóng góp; nhận xét. Kèm nguồn dưới bài, phân biệt lời trích với phần diễn đạt của người viết. Sản phẩm cần được thực hiện riêng trong vở hoặc tệp học tập.

Đọc lại yêu cầu SGK tr. 39. Với mỗi sản phẩm, tự kiểm: đã trả lời đúng câu hỏi; sự kiện đúng thời gian, chủ thể; có nguồn; dẫn chứng hỗ trợ nhận xét; không khái quát vượt thông tin. Quan sát ảnh đoàn bác sĩ Việt Nam và đọc chú thích để phân biệt tư liệu về một hoạt động năm 2018 với báo cáo kết quả cả quá trình. Có thể chọn hoạt động phù hợp lứa tuổi để tìm hiểu, như làm bài giới thiệu có nguồn hoặc tham gia hoạt động hữu nghị theo hướng dẫn của nhà trường. Các câu lựa chọn dưới đây giúp kiểm kĩ năng nền. Hoàn thành trắc nghiệm không thay việc tự lập bảng, viết bài và trình bày sản phẩm theo yêu cầu của chuyên đề.