Đinh Bộ Lĩnh: thống nhất đất nước và xây dựng quốc gia

Đinh Bộ Lĩnh sống trong thế kỉ X, quê làng Đại Hữu, châu Đại Hoàng; SGK ghi địa bàn nay thuộc xã Đại Hoàng, tỉnh Ninh Bình. Sau khi chính quyền nhà Ngô suy yếu, tình trạng cát cứ đặt ra nhu cầu thống nhất, ổn định đất nước. Bằng hoạt động quân sự kết hợp vận động và liên kết, Đinh Bộ Lĩnh lần lượt thu phục các sứ quân. Thành công ấy chấm dứt tình trạng phân tán, tạo điều kiện tổ chức lại đất nước. Cần xem phương thức tập hợp lực lượng cùng tài năng quân sự, không giản lược quá trình thành một hành động riêng lẻ. Năm 968, ông lên ngôi hoàng đế, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt và đóng đô ở Hoa Lư, trị vì đến năm 979. Việc xưng đế, đặt quốc hiệu và xây dựng kinh đô thể hiện ý thức về vị thế quốc gia độc lập, tự chủ. Các mốc ấy thuộc bối cảnh thế kỉ X, không mô tả tổ chức hành chính hiện nay.

Đinh Bộ Lĩnh tổ chức bộ máy chính quyền và chú trọng quân đội, xây dựng lực lượng trực tiếp bảo vệ kinh đô. Địa thế Hoa Lư được vận dụng trong xây thành luỹ và phòng thủ, cho thấy lựa chọn nơi đóng đô gắn với yêu cầu bảo vệ nhà nước mới. Về kinh tế, đồng tiền Thái Bình hưng bảo được đúc, cùng những chính sách phát triển nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp. Có đồng tiền mang dấu ấn vương triều là một dẫn chứng về việc xây dựng quốc gia tự chủ; một hiện vật riêng chưa đủ thống kê toàn bộ hoạt động kinh tế. Về đối ngoại, ông thiết lập quan hệ bang giao với các nước láng giềng. Xây dựng nhà nước và duy trì quan hệ bên ngoài là những mặt cần đặt cạnh hoạt động thống nhất để nhận xét sự nghiệp. | Mặt hoạt động | Đóng góp có thể giải thích | |---|---| | Thu phục sứ quân | Chấm dứt cát cứ, ổn định và thống nhất đất nước. | | Xưng đế, đặt quốc hiệu, dựng kinh đô | Khẳng định vị thế, tổ chức quốc gia độc lập. | | Chính quyền, quân đội, kinh tế, bang giao | Củng cố nền tảng để quản lí, bảo vệ và phát triển. | Đánh giá cần nối bối cảnh phân tán với việc thống nhất, rồi chỉ ra các biện pháp củng cố. Không gọi mọi chính sách của nhà nước thế kỉ X là quy định có thể áp nguyên vẹn hiện nay.

Khai thác Tư liệu 1 SGK tr. 43: xác định tác giả Ngô Sỹ Liên, những việc làm được nhắc và nội dung đánh giá. Đây là nhận định sử học được sách trích, cần được phân tích bằng những sự kiện trong bài. Quan sát Hình 5 về đồng tiền Thái Bình hưng bảo. Ghi tên, loại hiện vật và bối cảnh vương triều theo thuyết minh. Có thể dùng đồng tiền cùng việc đặt quốc hiệu để giải thích nền độc lập, tự chủ, nhưng không từ một ảnh suy sức mua hoặc toàn bộ lưu thông tiền tệ khi không có nguồn. Viết đoạn giới thiệu gồm bối cảnh, sự nghiệp và nhận xét về đóng góp. Dùng ít nhất hai mặt hoạt động; với ảnh tượng Đinh Tiên Hoàng, ghi rõ đó là công trình tưởng niệm ngày nay, phân biệt với tư liệu về thế kỉ X.