Xếp hạng di tích và ghi danh di sản

Xếp hạng di tích lịch sử–văn hoá, danh lam thắng cảnh nhằm xác lập cơ sở pháp lí bảo vệ, làm rõ trách nhiệm quản lí, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân tham gia giữ gìn và phát huy giá trị. | Hạng di tích | Nét chính về căn cứ giá trị | |---|---| | Di tích cấp tỉnh | Có giá trị tiêu biểu của địa phương | | Di tích quốc gia | Có giá trị tiêu biểu của quốc gia | | Di tích quốc gia đặc biệt | Có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia | Việc xếp hạng dựa trên giá trị, tiêu chí và hồ sơ theo quy định, không do mức độ đông khách hoặc đánh giá trên mạng. Di tích được quan tâm bảo vệ, đầu tư phù hợp có thể phát huy tốt hơn giá trị giáo dục, văn hoá và đóng góp cho phát triển. Không phải cứ là hiện vật cổ thì được xếp theo ba hạng di tích. Chẳng hạn, việc công nhận Bảo vật quốc gia đối với một hiện vật là nội dung cần phân biệt với xếp hạng một di tích.

| Nội dung | Điều cần phân biệt | |---|---| | Xếp hạng di tích trong nước | Ba hạng được nêu ở trên, gắn giá trị và trách nhiệm bảo vệ | | Công nhận Bảo vật quốc gia | Gắn với hiện vật có giá trị đặc biệt quý hiếm, tiêu biểu | | Ghi danh di sản phi vật thể | Nhận diện, tôn vinh, hỗ trợ gìn giữ giá trị, không chia thành bậc văn hoá cao–thấp | | Di sản thế giới của UNESCO | Có tiêu chí, quy trình; gồm văn hoá, thiên nhiên và hỗn hợp | Được UNESCO ghi danh không có nghĩa mọi di sản khác của cộng đồng đều kém giá trị. Cũng không gọi một điệu hát là “di tích quốc gia đặc biệt” chỉ vì được ghi danh trong danh sách phi vật thể. Tên gọi cần đầy đủ, đúng loại danh sách hoặc quyết định. Thời điểm ghi danh, công nhận cũng cần được xác định theo nguồn, không dùng một bảng thống kê cũ làm tổng số hiện tại.

Mục đích của xếp hạng và ghi danh không dừng ở danh hiệu. Cần quan tâm di tích, di sản đang có tình trạng nào, ai tham gia quản lí, cộng đồng có thể làm gì để giữ gìn và phát huy đúng giá trị. Một nơi được xếp hạng vẫn cần bảo vệ yếu tố gốc, môi trường và những thông tin có căn cứ. Một thực hành phi vật thể được ghi danh vẫn cần người thực hành, truyền dạy và điều kiện sinh hoạt phù hợp. Khi giới thiệu một trường hợp, có thể lập hồ sơ ngắn: tên; loại hình; nguồn xác nhận xếp hạng hoặc ghi danh; giá trị tiêu biểu; trách nhiệm, biện pháp cần chú ý. Nếu chưa có quyết định hoặc nguồn xác nhận, không tự gán danh hiệu để bài giới thiệu nổi bật hơn.