Một số điều được sửa đổi trong bối cảnh mới
Năm 2025, yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức hệ thống chính trị, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương và phục vụ chuyển đổi số đặt ra việc sửa đổi một số điều của Hiến pháp 2013.
Ngày 16–6–2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết 203/2025/QH15. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày được thông qua. Thời điểm kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước được quy định là ngày 1–7–2025.
Hai mốc có quan hệ nhưng khác nội dung: một mốc về hiệu lực văn bản, một mốc về thực hiện thay đổi tổ chức. Năm 2025 là sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 2013, không phải tên của một bản Hiến pháp mới thay thế toàn bộ.
Khi đọc văn bản, cần xác định tên, cơ quan ban hành, ngày thông qua, nội dung, hiệu lực và các mốc thực hiện. Bản dự thảo và bản đã ban hành phải được phân biệt.
Bài luyện
Cách ghép mốc nào đúng theo nội dung bài?
Cả hai nội dung mốc đang bị đảo so với quy định được học.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày thông qua, không phải chờ đến 1–7.
Đây là nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013.
Đúng. Cần giữ đúng nội dung của từng thời điểm.
Lời giải
Ngày thông qua, hiệu lực nghị quyết và thời điểm thực hiện một thay đổi có thể khác nhau. Nội dung từng mốc là căn cứ để sắp xếp, giải thích.
Tổ chức chính trị–xã hội và chính quyền địa phương
Nghị quyết sửa đổi quy định về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị–xã hội, Công đoàn và một số nội dung tổ chức nhà nước. Vai trò tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết, đại diện, giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận được làm rõ; các tổ chức chính trị–xã hội được tổ chức thống nhất trong Mặt trận.
Một nội dung nổi bật là đơn vị hành chính được tổ chức thành hai cấp. Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025:
| Cấp | Các đơn vị được nêu |
|---|---|
| Cấp tỉnh | Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương |
| Cấp xã | Xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh |
“Đặc khu” ở cấp xã và “đơn vị hành chính–kinh tế đặc biệt” là những thuật ngữ cần phân biệt; đơn vị hành chính–kinh tế đặc biệt do Quốc hội quyết định thành lập theo quy định. Không ghép hai tên gọi thành một.
Việc sửa đổi tạo căn cứ pháp lí cho sắp xếp bộ máy, địa giới, giảm tầng nấc trung gian, hướng tới hoạt động tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Các quy định về Mặt trận góp phần phát huy dân chủ, đồng thuận và sức mạnh đoàn kết. Những nội dung được đặt trong yêu cầu Đổi mới, chuyển đổi số, phát huy nội lực và phát triển đất nước.
Bài luyện
Bảng nào mô tả đúng hai cấp đơn vị hành chính được học?
Đúng. Cần dùng đúng tên cấp và đơn vị theo văn bản.
Đây không phải cấu trúc hai cấp sau thay đổi được học.
Hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã.
Đã đảo và ghép sai các khái niệm.
Lời giải
Mô hình nêu trong bài gồm cấp tỉnh và cấp xã. Khi liên hệ địa phương, dùng tên và mốc phù hợp nguồn chính thức.
Thực hành đối chiếu và liên hệ
Đọc Nghị quyết 203/2025/QH15 và bản hợp nhất Hiến pháp trong liên kết nguồn. Có thể lập bảng so sánh 1946, 1992, 2013 và nội dung sửa đổi 2025 theo bối cảnh, nội dung chính, ý nghĩa. Với 2025, ghi rõ là phần sửa đổi của 2013.
Một hướng vận dụng là tìm hiểu hoạt động chính quyền cấp cơ sở tại địa phương: chọn một thông tin công khai từ cơ quan có thẩm quyền, ghi thời điểm, nội dung và giải thích mối liên hệ với mô hình hai cấp. Phân biệt mục tiêu của thay đổi và kết quả cụ thể đã có dẫn chứng, không tự suy mọi thủ tục đều thay đổi giống nhau.
Có thể chọn hướng khác: làm bài giới thiệu ý thức tuân thủ Hiến pháp, pháp luật gắn Ngày Pháp luật 9–11; hoặc tìm hiểu ứng dụng kiến thức lịch sử nhà nước, pháp luật trong quản lí, hành chính, luật, nghiên cứu. Sản phẩm cần rõ câu hỏi, nguồn, dẫn chứng và phần việc của nhóm.
Trách nhiệm bắt đầu từ việc tìm hiểu đúng, tôn trọng quy định, trao đổi có căn cứ. Khi giải quyết tình huống thực tế, dùng nguồn pháp luật hiện hành; phần học lịch sử không thay cho việc tra đúng quy định của trường hợp cụ thể.
Bài luyện
Lập luận nào giải thích ý nghĩa sửa đổi có căn cứ?
Cần nguồn có thể kiểm tra và phạm vi phù hợp.
Đúng. Lập luận nêu cơ sở và quan hệ với mục tiêu.
Mục tiêu và kết quả cụ thể cần được phân biệt bằng dẫn chứng.
Cần nối nội dung với yêu cầu, tác dụng được hướng tới.
Lời giải
Giải thích ý nghĩa phải dựa vào nội dung thay đổi và bối cảnh. Khi đánh giá kết quả thực hiện, cần thêm dữ kiện đúng phạm vi, thời điểm.
Bài luyện
Khi liên hệ hoạt động cơ sở hiện nay, cách sử dụng nguồn nào phù hợp?
Lịch sử pháp luật và quy định hiện hành có vai trò khác nhau.
Đúng. Cách làm giúp liên hệ có căn cứ.
Cần phân biệt dự thảo và văn bản chính thức.
Phải kiểm phạm vi, nội dung và thời điểm, không chỉ đổi tên.
Lời giải
Liên hệ thực tế cần đúng nguồn và mốc. Một thông tin cụ thể chỉ được dùng trong phạm vi có căn cứ, không tự khái quát mọi địa phương, thủ tục.
Đang học