Nhà nước thống nhất, Đổi mới và hội nhập

Sau thắng lợi mùa Xuân năm 1975, đất nước được giải phóng nhưng hai miền còn tồn tại những hình thức tổ chức nhà nước khác nhau. Thực tế đặt ra yêu cầu hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước. Tháng 4–1976, Tổng tuyển cử được tổ chức trong cả nước, bầu Quốc hội khoá VI. Tại kì họp thứ nhất, Quốc hội quyết định tên nước là Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và những vấn đề tổ chức nhà nước quan trọng. Sự ra đời nhà nước thống nhất đánh dấu việc hoàn thành thống nhất về mặt nhà nước, tạo tiền đề cho xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế. Không đồng nhất giải phóng miền Nam năm 1975 với việc mọi công việc tổ chức thống nhất nhà nước đã hoàn tất ngay cùng thời điểm. Phân tích bối cảnh cần chỉ ra vấn đề thực tế, yêu cầu cần giải quyết và bước thực hiện, thay vì chỉ nêu một tên gọi mới.

Từ năm 1986, Nhà nước tổ chức thực hiện công cuộc Đổi mới, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng hội nhập. Đường lối được cụ thể hoá qua pháp luật, cơ chế, chính sách và hoạt động quản lí. Trong nông nghiệp, chính sách giao khoán, khuyến khích ứng dụng khoa học, kĩ thuật góp phần phát triển sản xuất, giải quyết nhu cầu lương thực và mở rộng xuất khẩu. Khi phân tích cần nối biện pháp với điều kiện tạo động lực, nguồn lực cho người sản xuất. Trong công nghiệp, dịch vụ, chính sách phát triển kinh tế tư nhân, khuyến khích đầu tư nước ngoài tạo điều kiện hình thành, phát triển doanh nghiệp. Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987, Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990 là những dẫn chứng lịch sử về việc xây dựng khuôn khổ pháp lí. Nhận xét vai trò nhà nước không chỉ là đếm công trình. Cần xem thể chế, chính sách tạo điều kiện gì cho hoạt động sản xuất, đời sống, giao lưu và những nhiệm vụ tiếp tục phải thực hiện.

Hội nhập gắn với đường lối đối ngoại rộng mở, đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ. Năm 1995, Việt Nam gia nhập ASEAN và bình thường hoá quan hệ với Hoa Kỳ; năm 1998 tham gia APEC. Những mốc góp phần mở điều kiện hợp tác, phát triển và nâng vị thế quốc tế. Gia nhập một tổ chức có thể trải qua nhiều bước. Theo hồ sơ chính thức của WTO, quyết định chấp thuận việc gia nhập của Việt Nam được thông qua ngày 7–11–2006; Việt Nam trở thành thành viên WTO từ ngày 11–1–2007. Cần phân biệt quyết định, kí văn kiện, phê chuẩn và thời điểm tư cách thành viên có hiệu lực. Các hoạt động hội nhập mở rộng quan hệ, thị trường, cơ hội hợp tác. Khi phân tích vai trò nhà nước, cần chú ý quá trình đàm phán, xây dựng khuôn khổ, tổ chức thực hiện; không chỉ nhớ một lễ trao văn kiện. Có thể lập bảng dẫn chứng theo biện pháp, lĩnh vực, thời điểm và ý nghĩa. Thông tin về thành tựu một năm cần có nguồn, không biến thứ hạng hay số lượng đối tác trong sách thành con số bất biến.