Thành tựu kinh tế của văn minh Đại Việt

Trồng lúa nước và văn hoá làng xã tiếp tục là đặc trưng nổi bật của văn minh Đại Việt. Các triều đại chú trọng nông nghiệp, thực hiện những biện pháp khuyến khích sản xuất. Nhà nước tổ chức công việc đê điều, khơi vét kênh mương, khai hoang; khuyến khích làm ruộng qua nghi lễ Tịch điền; bảo vệ sức kéo trâu, bò. Kĩ thuật thâm canh và tiếp nhận, cải tạo giống góp phần phát triển sản xuất. Mỗi biện pháp cần gắn với mục đích: thuỷ lợi hỗ trợ nguồn nước, đê điều góp phần chống lụt, khai hoang mở đất canh tác. Nghi lễ khuyến nông thể hiện sự coi trọng nghề nông nhưng không thay thế lao động và biện pháp sản xuất cụ thể.

Các nghề dệt, gốm, luyện kim, làm giấy, chạm khắc, sơn mài, kim hoàn phát triển. Tổ chức sản xuất có xưởng thủ công nhà nước và nghề thủ công trong dân gian, làng xã, đô thị. Xưởng nhà nước làm những sản phẩm phục vụ triều đình như tiền, vũ khí, trang phục, đồ dùng. Trong dân gian, một số làng chuyên môn hoá, thợ tập trung ở đô thị tạo nên phố nghề. Gốm Bát Tràng, Chu Đậu là những ví dụ tiêu biểu. | Loại hình | Đặc điểm giúp phân biệt | |---|---| | Xưởng thủ công nhà nước | Được nhà nước tổ chức, đáp ứng những nhu cầu của triều đình | | Làng nghề, sản xuất dân gian | Gắn với đời sống dân cư, cung cấp hàng sử dụng và trao đổi | | Phố nghề, đô thị | Tập trung thợ và hoạt động buôn bán, làm rõ quan hệ giữa sản xuất với thị trường | Chất liệu, kĩ thuật và hoa văn trên gốm, đồ gỗ, kim loại giúp tìm hiểu trình độ chế tác. Sản phẩm còn có thể tham gia thương mại ra bên ngoài.

Hệ thống chợ và tuyến buôn bán liên vùng mở rộng. Tiền kim loại được các triều đại đúc, sử dụng trong đời sống trao đổi. Thăng Long phát triển các phố chợ, phản ánh sự kết hợp sản xuất và buôn bán. Năm 1149, nhà Lý thành lập trang Vân Đồn, tạo điều kiện cho thuyền buôn đến trao đổi. Về sau, quan hệ buôn bán với thương nhân Trung Quốc, Nhật Bản, Đông Nam Á và châu Âu tiếp tục phát triển trong những điều kiện cụ thể. Nông nghiệp tạo nguồn sống, thủ công tạo hàng hoá, còn thương nghiệp kết nối sản xuất và tiêu dùng. Những bức thư, giấy phép thuyền buôn, hiện vật gốm tìm thấy ở nhiều nơi có thể giúp tìm hiểu mạng lưới trao đổi. Khi đọc một nguồn, cần xác định nó chứng minh việc gì: giấy phép cho thuyền buôn cho biết một mặt quản lí giao thương, chưa tự cho biết toàn bộ lượng hàng của mọi năm.