Di sản thiên nhiên và di sản hỗn hợp tiêu biểu

Di sản thiên nhiên gắn với những đặc điểm cảnh quan, địa chất, địa mạo, sinh học có giá trị. Di sản hỗn hợp kết hợp những giá trị văn hoá và thiên nhiên nổi bật. Khi giới thiệu cần nêu giá trị cụ thể, không chỉ dựa tên gọi “núi”, “vịnh” hay việc nơi đó có người sinh sống. Trong các danh hiệu quốc tế, Di sản thế giới, Công viên địa chất toàn cầu và Khu dự trữ sinh quyển là những cơ chế có tiêu chí riêng. Không gọi mọi nơi có danh hiệu quốc tế là cùng một loại Di sản thế giới. Một khu vực có giá trị thiên nhiên vẫn có thể chứa dấu tích văn hoá. Việc phân loại, công nhận cần căn cứ những tiêu chí và giá trị được xác định, không chỉ thêm một chi tiết bất kì để tự đổi loại hình.

| Trường hợp | Địa bàn theo lược đồ trong sách và nét nổi bật | |---|---| | Vịnh Hạ Long | Quảng Ninh; cảnh quan biển đảo, địa chất–địa mạo các-xtơ, sinh học và dấu tích văn hoá | | Phong Nha–Kẻ Bàng | Quảng Trị; địa chất–địa mạo đá vôi, hệ thống hang động, đa dạng sinh học | | Cao nguyên đá Đồng Văn | Tuyên Quang; giá trị địa chất, địa mạo, sinh học, văn hoá; thuộc mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu | | Tràng An | Ninh Bình; cảnh quan các-xtơ, hang động và những dấu tích về lịch sử cư trú, thích ứng của con người | Vịnh Hạ Long và Phong Nha–Kẻ Bàng giúp tìm hiểu giá trị thiên nhiên. Tràng An là ví dụ di sản hỗn hợp: cảnh quan, địa chất đi cùng dấu tích cư trú và tương tác lâu dài giữa con người với môi trường. Sách cập nhật việc mở rộng di sản Phong Nha–Kẻ Bàng năm 2025, bao gồm Vườn quốc gia Hin Nậm Nô ở Lào. Điều đó nhắc người học chú ý phạm vi công nhận theo thời điểm, không đồng nhất mọi tên gọi, phạm vi ở các mốc khác nhau. Không cần học thuộc số loài hoặc số điểm địa chất để giải thích giá trị. Cần hiểu dẫn chứng về cảnh quan, khoa học, văn hoá hỗ trợ nhận xét nào.