Tăng trưởng, phát triển và hội nhập kinh tế

Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kì so với thời kì gốc. GDP phản ánh giá trị hàng hóa, dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong lãnh thổ trong thời kì đó. GNI phản ánh tổng thu nhập quốc dân; khi so sánh với GDP cần xét cả thu nhập từ nước ngoài và khoản thu nhập trả ra nước ngoài. GDP/người bằng GDP chia dân số trung bình cùng năm. Đây là số bình quân, không có nghĩa mỗi người nhận đúng số tiền ấy. Một nước có GDP lớn vẫn có thể có GDP/người thấp nếu dân số rất đông. Khi đề cho hai giá trị có thể so sánh, ta tính: $$\text{Tỉ lệ tăng}=\frac{\text{Giá trị sau}-\text{Giá trị trước}}{\text{Giá trị trước}}\times100\%.$$ Muốn nhận xét tăng trưởng thực, cần dùng số liệu đã loại trừ ảnh hưởng biến động giá, chẳng hạn GDP theo giá so sánh. Chỉ thấy doanh thu hoặc GDP theo giá hiện hành tăng thì chưa biết toàn bộ mức tăng ấy do sản lượng.

Phát triển kinh tế bao gồm tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hợp lí và tiến bộ xã hội. Tăng trưởng tạo nguồn lực cho phát triển; cách sử dụng nguồn lực quyết định người dân được hưởng lợi ra sao. | Chỉ tiêu | Ta đọc được điều gì? | |---|---| | GDP, GNI và mức bình quân đầu người | Quy mô, thu nhập và sự tăng lên của nền kinh tế | | Cơ cấu ngành kinh tế | Tỉ trọng các ngành thay đổi thế nào | | HDI | Ba phương diện: sức khỏe, giáo dục, thu nhập | | Tỉ lệ nghèo đa chiều | Mức thiếu hụt thu nhập và các nhu cầu, dịch vụ cơ bản theo chuẩn áp dụng | | Hệ số Gini từ 0 đến 1 | Càng lớn, phân phối thu nhập càng bất bình đẳng | Phát triển bền vững gắn kinh tế với xã hội và môi trường, đáp ứng nhu cầu hiện tại đồng thời gìn giữ khả năng đáp ứng nhu cầu của thế hệ sau. Tăng sản lượng bằng cách hủy hoại tài nguyên không đáp ứng yêu cầu này.

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình gắn kết nền kinh tế với các nền kinh tế khác trên cơ sở lợi ích chung và những chuẩn mực, cam kết được chấp nhận. Các hoạt động thường gặp là thương mại quốc tế, đầu tư quốc tế và dịch vụ thu ngoại tệ như du lịch quốc tế. Theo phạm vi, có hội nhập song phương, khu vực và toàn cầu. Theo mức độ liên kết, cần phân biệt: | Hình thức | Dấu hiệu chính | |---|---| | Thỏa thuận thương mại ưu đãi | Dành một số ưu đãi thương mại cho nhau | | Khu vực thương mại tự do | Giảm, xóa rào cản nội khối theo thỏa thuận; mỗi thành viên giữ chính sách riêng với bên ngoài | | Liên minh thuế quan | Có thêm biểu thuế quan chung với bên ngoài | | Thị trường chung | Có thêm sự lưu chuyển các yếu tố sản xuất như lao động, vốn theo thỏa thuận | | Liên minh kinh tế | Phối hợp, hài hòa sâu hơn các chính sách kinh tế | Hội nhập mở rộng thị trường, tạo cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và việc làm. Đồng thời, doanh nghiệp phải cạnh tranh, đáp ứng tiêu chuẩn và thực hiện cam kết. Cơ hội không tự biến thành lợi nhuận: cần nâng chất lượng, tìm hiểu thị trường và giữ chữ tín.