Quyền và nghĩa vụ về văn hóa, xã hội

Điều kiện kết hôn cơ bản gồm: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; hai bên tự nguyện; không bị mất năng lực hành vi dân sự; không thuộc trường hợp cấm kết hôn. Việc kết hôn phải được đăng kí đúng quy định; tổ chức lễ cưới không thay thế đăng kí. Những trường hợp bị cấm có tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối kết hôn; đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác; kết hôn giữa người cùng dòng máu trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời và các quan hệ bị cấm khác theo luật. Đủ tuổi là một điều kiện, không phải toàn bộ điều kiện. Vợ chồng bình đẳng, tôn trọng danh dự, nghề nghiệp, học tập và cùng bàn bạc việc gia đình. Người có thu nhập cao hơn không được tự cho mình quyền quyết định mọi việc. Cha mẹ có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, không phân biệt con trai, con gái; con có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc cha mẹ theo khả năng và quy định. Ly hôn phải được Tòa án giải quyết theo pháp luật. Việc sống riêng hoặc tự viết giấy “chia tay” không tự chấm dứt hôn nhân về pháp lí.

| Lĩnh vực | Quyền và điều cần thực hiện | |---|---| | Học tập | Được tiếp cận cơ hội học, học thường xuyên, suốt đời, lựa chọn phù hợp năng lực và điều kiện; đồng thời học tập trung thực, tôn trọng người dạy, người học, nội quy và pháp luật | | Chăm sóc sức khỏe | Được khám chữa bệnh, giải thích thông tin, tôn trọng danh dự và bảo vệ bí mật riêng tư; đồng thời cung cấp thông tin trung thực, hợp tác điều trị, tôn trọng nhân viên y tế và thực hiện nghĩa vụ theo quy định | | An sinh xã hội | Được tiếp cận chính sách khi đáp ứng điều kiện; đồng thời kê khai trung thực, thực hiện nghĩa vụ tham gia, đóng góp khi thuộc diện quy định | Quyền học không có nghĩa được vào bất cứ trường nào mà bỏ qua tiêu chí tuyển sinh phù hợp. Quyền bảo vệ bí mật bệnh án không cho phép người ngoài tự công khai hồ sơ vì tò mò; việc cung cấp thông tin cho chủ thể có thẩm quyền vẫn theo trường hợp luật định. Quyền an sinh cũng không có nghĩa mọi người nhận cùng một khoản trợ cấp bất kể điều kiện.

Di sản văn hóa có những giá trị vật thể như di tích, hiện vật và phi vật thể như tri thức, kĩ năng, dân ca, tập quán được lưu truyền. Không phải chỉ đồ vật cổ mới có giá trị di sản. Mọi người có quyền tiếp cận, tìm hiểu và tham gia phát huy giá trị di sản theo quy định; đồng thời phải tôn trọng, gìn giữ, không làm hư hại, chiếm đoạt hoặc khai thác trái phép. Học làn điệu dân ca từ nghệ nhân và truyền lại đúng cách góp phần bảo tồn; khắc tên lên hiện vật để làm kỉ niệm gây tổn hại di sản.

Quyền sống trong môi trường trong lành đi cùng nghĩa vụ bảo vệ môi trường. Sử dụng tiết kiệm tài nguyên, phân loại và xử lí chất thải đúng quy định, không xả thải trái phép là những hành động cụ thể. Lợi ích kinh tế trước mắt không tự cho phép làm ô nhiễm hoặc khai thác tài nguyên trái luật. Khi phát hiện hành vi gây hại, có thể phản ánh trung thực, cung cấp thông tin cho nơi có trách nhiệm; không tự ý phá tài sản của người bị nghi vi phạm.