Quy luật phân li: từ giao tử đến tỉ lệ đời con

Ở phép lai một tính trạng của Mendel, cặp allele phân li khi hình thành giao tử: **mỗi giao tử nhận một allele**, các allele của cặp phân li đồng đều. Cơ thể Aa cho hai loại giao tử A và a với tỉ lệ lí thuyết 1:1; cơ thể AA chỉ cho loại A, aa chỉ cho loại a. Giả sử A quy định hạt vàng trội hoàn toàn so với a quy định hạt xanh. P thuần chủng AA × aa sinh F₁ toàn Aa, hạt vàng. Khi F₁ tự thụ phấn, phép lai Aa × Aa có bảng tổ hợp: | Giao tử | A (1/2) | a (1/2) | | --- | --- | --- | | A (1/2) | AA (1/4) | Aa (1/4) | | a (1/2) | Aa (1/4) | aa (1/4) | Hai ô Aa cùng là một kiểu gene. Vì vậy, tỉ lệ **kiểu gene** là 1 AA : 2 Aa : 1 aa. Gộp AA và Aa cùng hạt vàng, tỉ lệ **kiểu hình** là 3 vàng : 1 xanh. Đây là tỉ lệ lí thuyết khi giao tử kết hợp ngẫu nhiên, các kiểu gene có khả năng sống như nhau và giả thiết trội hoàn toàn được giữ. Mẫu ít con không bắt buộc có đúng ba vàng cho mỗi một xanh.